Kısa cevap
Otomasyon ajansı seçerken araç hesaplarının, akışların ve bağlantı bilgilerinin sizin adınıza durmasını şart koşun. İş bir süreç envanteriyle başlamalı, her akışın hata uyarısı, kaydı ve yazılı kılavuzu olmalı. Uzun sözleşmeden önce tek bir süreçte, sonucu ölçülen kısa bir pilot isteyin.
Bir pazartesi sabahı siparişler muhasebe programına düşmez. Akışı aylar önce bir ajans kurmuştur; kuran kişi artık orada çalışmıyordur. Ekip önce akışın hangi araçta durduğunu arar, sonra o aracın hangi e-posta adresiyle açıldığını, en son da şifrenin kimde olduğunu. İster iş süreçlerini bağlayan bir ekip ister bir yapay zeka otomasyon ajansı arıyor olun, otomasyon ajansı seçerken sorulacak soruların çoğu böyle bir sabahı yaşamamak içindir. Bu yazıda otomasyon işine özgü başlıkları ele alıyoruz: sahiplik, süreç, hata uyarıları, teslim belgeleri, veri güvenliği, yapay zeka adımları, araç seçimi, ücret modeli ve pilot. Her ajans için geçerli genel soruları dijital ajans nasıl seçilir yazısında topladık; burada onları tekrarlamıyoruz. Biz de bu işi yapan bir ajansız; rehberi kendi teklifimizi de aynı ölçüyle okuyabileceğiniz biçimde yazdık.
Hesaplar, akışlar ve bağlantı bilgileri kimde duracak
Bir otomasyonun üç parçası vardır: aracın hesabı (n8n, Make ya da Zapier), akışın kendisi ve akışın diğer sistemlere bağlanırken kullandığı bağlantı bilgileri, yani API anahtarları ve yetkilendirmeler. Üçü de ajansın hesabında duruyorsa, ayrılık günü elinizde çalışan bir şey kalmaz.
Sağlıklı düzen şöyledir:
- Araç hesabı şirketinizin e-posta adresiyle açılır, aboneliği siz ödersiniz. Ajans o hesaba davet edilen bir kullanıcıdır.
- CRM, muhasebe, e-posta ve pazaryeri bağlantıları sizin hesaplarınızdan yetkilendirilir. Mümkünse otomasyon için ayrı bir kullanıcı ya da ayrı bir API anahtarı açılır; böylece bir çalışan ayrıldığında akış durmaz ve anahtar tek başına iptal edilebilir.
- Yapay zeka sağlayıcısının API hesabı da size aittir.
- Akışların dışa aktarılmış bir kopyası düzenli olarak size teslim edilir.
Son madde tek başına yetmez. n8n’in belgesine göre dışa aktarılan iş akışı dosyası bir JSON dosyasıdır ve kimlik bilgilerinin adlarını ve kimlik numaralarını içerir. Dosya akışın mantığını taşır; akışı yeniden çalıştırmak için bağlandığı hesapların da sizde olması gerekir. Ajans “hepsini bizim hesabımızda kuralım, daha pratik olur” diyorsa, ayrıldığınızda neyin nasıl devredileceğini yazılı isteyin.
Önce süreç, sonra araç
İlk görüşmede hemen bir araç adı ya da hazır bir paket duyuyorsanız dikkat edin. İyi bir başlangıç envanterle olur: kim, neyi, ne sıklıkla, kaç dakikada yapıyor ve hata olduğunda ne oluyor. Bizim çalışmalarımızda bu envanter bir haftada çıkar ve ilk otomatikleşecek işi belirler. Yöntemi otomasyona nereden başlamalı yazısında adım adım anlattık; ajansla görüşmeden önce kendi envanterinizi çıkarırsanız teklifleri karşılaştırmak kolaylaşır.
Ajansın şunu söyleyebilmesi de iyi bir işarettir: “Bu işi otomatikleştirmeyin.” Henüz oturmamış, her hafta değişen bir süreç ya da ayda birkaç kez yapılan birkaç dakikalık bir iş, çoğu zaman bakımına değmez. Hangi işlerin tipik olarak otomatikleştiğini görmek için iş süreci otomasyonu örnekleri yazısındaki akışlara bakabilirsiniz.
Akış durduğunda kim haber alacak
Otomasyonlar bozulur: bir API değişir, bir şifre yenilenir, beklenmeyen biçimde bir kayıt gelir. Asıl soru, bozulduğunda bunu kimin, ne kadar sürede öğreneceğidir.
Araçlar bunun için hazır yollar sunar ama kendiliğinden kurmaz. n8n’in hata yönetimi belgesine göre Error Trigger düğümüyle başlayan ayrı bir hata iş akışı kurulur ve ilgili akışın ayarlarında seçilir. Belgeye göre aynı hata akışı birden çok akışa bağlanabilir ve e-posta ya da Slack ile bildirim gönderebilir. Make’in yardım merkezi beş hata işleyici tanımlar ve her birinin çalışmayı nasıl sonlandırdığını anlatır: bazıları hatalı kaydı atlayıp devam eder, bazıları çalışmayı durdurur. Hangi adımda hangisinin seçildiği bir tasarım kararıdır ve size anlatılabilmelidir.
Ajansa sorun:
- Her akışta hata bildirimi kurulu mu, bildirim adı belli hangi kişiye gidiyor?
- Çalışma kayıtları nerede, ne kadar süre tutuluyor?
- Aynı kaydın iki kez işlenmesi nasıl engelleniyor?
- Akış durduğunda işin elle nasıl yapılacağı yazılı mı?
- Çalışan akışlar hangi sıklıkla gözden geçiriliyor?
“Bir sorun olursa bize yazarsınız” cevabı yeterli sayılmaz; sessizce duran bir akışı çoğu zaman önce müşteriniz fark eder.
Teslimde elinizde ne olacak
Teslim edilen şey yalnızca çalışan akış olmamalı. Elinizde şunlar bulunmalı: süreç envanteri, her akışın ne yaptığını ve hangi sistemlere dokunduğunu anlatan bir sayfa, kullanılan hesapların ve bağlantıların listesi, akışların dışa aktarılmış kopyaları ve ekibin okuyabileceği bir kullanım kılavuzu. Kılavuzun sınavı basittir: ajansı tanımayan bir geliştirici bu belgelerle bir akışı okuyup değiştirebiliyor mu?
Veriniz nereye gidiyor
Bir akış müşteri adı, telefon, sipariş ya da sağlık bilgisi taşıyorsa, verinin geçtiği her durak önem kazanır. Ajanstan bir veri haritası isteyin: hangi veri, hangi araçtan geçiyor, hangi ülkede işleniyor, nerede ne kadar süre saklanıyor.
Genel ilke olarak, kendi müşterinizin verisi için veri sorumlusu sizsiniz; ajans ve kullandığı araçlar veriyi sizin adınıza işler. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 12. maddesi, verinin başkası tarafından işlendiği durumda veri sorumlusunun güvenlik tedbirlerinden bu kişilerle birlikte müştereken sorumlu olduğunu söyler. Verinin yurt dışındaki bir sunucuda işlenmesi de Kanun’un 9. maddesindeki ayrı şartlara bağlıdır. GDPR’da da benzer bir sorumlu ve işleyen ayrımı vardır. Bu yüzden ajansla aranızda rolleri ve tedbirleri yazan bir veri işleme sözleşmesi bulunmalı, ajans da kullandığı alt sağlayıcıları tek tek sayabilmelidir. Bu paragraf hukuki görüş yerine geçmez; metinleri hukuk danışmanınızla birlikte kurun.
Yapay zeka adımı varsa
Yapay zeka içeren bir teklifte üç şeyi görmek istersiniz.
Model nerede kullanılıyor. Girdi düzenli, kurallar netse kural tabanlı bir akış daha öngörülebilirdir. Model, serbest metin gibi kuralların yetmediği tek tek adımlara eklenir. “Her şeyi yapay zeka hallediyor” cümlesi bir tasarım anlatmaz.
İnsan kontrolü nerede. Müşteriye giden mesajlar, fiyat ve stok değişiklikleri, ödemeler gibi hatanın pahalı olduğu adımlarda son onay bir insanda kalır. Müşterilerinize hiçbir insan kontrolü olmadan cevap veren bir asistanı biz kurmuyoruz; kuracağını söyleyen ajansa hatalı bir cevabın sorumluluğunun kimde olacağını sorun.
Cevap dokümanlarda yoksa ne olur. Kendi dokümanlarınızdan cevap veren bir asistan, cevabı bulamadığında tahmin yürütmek yerine konuyu ekibinizden birine devretmelidir. Bunun gerçek müşteri sorularıyla nasıl test edildiğini görün.
Model sağlayıcısının gönderilen veriyi nasıl kullandığını da belgeden okuyun. Örneğin OpenAI’ın veri kontrolleri sayfası, API’ye gönderilen verinin siz açıkça izin vermedikçe model eğitiminde kullanılmadığını, girdi ve çıktıların ise kötüye kullanım tespiti için 30 güne kadar saklanabildiğini yazar. Her sağlayıcının şartı farklıdır; ajansın hangi sağlayıcıyı neden seçtiğini ve bu şartları bildiğini duymanız gerekir.
Araç seçimi ve bağımlılık
Üç yaygın aracın her biri iyi iş görür; farkları ücretlendirme biriminde, verinin nerede işlendiğinde ve bakımın kimde kaldığındadır. Ayrıntılı karşılaştırmayı n8n, Make ve Zapier farkı yazısında yaptık. Seçim görüşmesinde dikkat edeceğiniz noktalar şunlar:
- Ajans tek bir aracı mı biliyor, yoksa işe göre mi seçiyor? Seçimin gerekçesini sizin akışınızın hacmi ve verisi üzerinden anlatabilmeli.
- n8n’i kendi sunucunuzda çalıştırmak veriyi sizde tutar, ama güncelleme, yedek ve güvenlik işini de birine yükler. Bu kişinin kim olacağı yazılmalı.
- Akışlar bir araçtan diğerine kendiliğinden taşınmaz. Araç değiştirmek, akışı yeniden kurmak demektir. Bu yüzden akışın mantığını anlatan belge, aracın kendisinden daha kalıcı bir varlıktır.
- Ajansın yalnızca kendisinin erişebildiği, kendi yazdığı bir ara katman öneriliyorsa, kaynak kodun ve barındırmanın kimde olacağını sorun.
Ücret hangi modelle yazılıyor
Otomasyon işinde üç kalem vardır ve teklifte ayrı satırlarda görünmelidir (ajansların genel ücret modellerini dijital ajans fiyatları yazısında karşılaştırdık):
- Proje ücreti: Kapsamı yazılı bir kurulum işi için bir kez ödenir. Kaç akış, hangi sistemler, hangi testler ve hangi belgeler dahil, açıkça yazmalı.
- Aylık bakım: Hata bildirimlerinin takibi, kayıtların gözden geçirilmesi ve küçük değişiklikler için ödenir. Neyin bakım, neyin yeni iş sayıldığı ve bir hataya ne kadar sürede dönüleceği tanımlanmalı.
- Araç ve API kullanımı: Otomasyon aracının aboneliği ve yapay zeka sağlayıcısının kullanım bedeli. Bunlar doğrudan sağlayıcıya, sizin hesabınızdan ödenmelidir.
Üçüncü kalem ajans faturasının içinde eriyorsa hem neye ne ödediğinizi göremezsiniz hem de hesap büyük olasılıkla ajansın adınadır. Araçlar kullanımı görev, işlem ya da çalışma gibi farklı birimlerle saydığı için, ajansın akışınızın aylık hacmine göre kaba bir kullanım tahmini verebilmesi gerekir.
Uzun sözleşmeden önce pilot
On iki aylık bir sözleşmeyi, tek bir akışın bile çalıştığını görmeden imzalamak gerekmez. Dar kapsamlı bir pilot isteyin: bir tetikleyici, bir sonuç. Otomasyon ve yapay zeka hizmetimizde izlediğimiz sıra şudur:
- 1. hafta: Süreç envanteri. Kim, neyi, ne sıklıkla, kaç dakikada yapıyor.
- 2. ve 3. hafta: En çok zaman alan tek süreçte pilot. Akış önce elle yapılan işle yan yana çalışır, sonra gerçek işe alınır.
- Ay sonu: Pilot, işin elle yapılan hâliyle aynı ölçülerle karşılaştırılır: haftalık dakika, hata sayısı, tamamlanma süresi.
- Ardından: Sonuç yazılı bir devam kararına dönüşür. Karar “devam”, “düzeltip devam” ya da “bırak” olabilir; sonuç yerindeyse aynı model sıradaki sürece taşınır, hata bildirimleri ve kayıtlar kalıcı hâle gelir.
Pilotun sonunda “bırak” demenin bir bedeli olmamalı; pilotta kurulan akış ve belgeler her durumda sizde kalmalı.
Kırmızı bayraklar
- Envantersiz teklif. Sürecinizi dinlemeden gelen paket, büyük olasılıkla başka bir şirket için kurulmuş bir akışın kopyasıdır.
- Hesaplar ajansın adına. Araç, bağlantılar ve yapay zeka hesabı ajanstaysa, ayrılmak yeniden kurmak anlamına gelir.
- Hata uyarısı yok. “Bugüne kadar hiç bozulmadı” bir izleme yöntemi sayılmaz.
- Belge sonraya kalıyor. Sonraya bırakılan kılavuz çoğu zaman hiç yazılmaz.
- İnsansız asistan sözü. Hiçbir kontrol olmadan müşteriye cevap veren bir yapay zeka, hatasını da müşterinin önünde yapar.
- Ölçüsüz vaat. “Ekibinizin işini yarıya indiririz” gibi cümleler, başlangıç değeri ölçülmeden söyleniyorsa bir tahmindir.
- Veri sorularına cevap yok. Verinin hangi ülkede, hangi sağlayıcıda işlendiğini söyleyemeyen ajans, bunu sizin adınıza da bilmiyordur.
İlk görüşmede sorulacak sorular
Aşağıdaki tablo on iki soruyu, bu yazıdaki ölçüye göre iyi bir cevabın nasıl duyulduğuyla yan yana koyar.
| Soru | İyi bir cevap neye benzer |
|---|---|
| 1. Otomasyon aracının hesabı kimin adına açılacak, aboneliği kim ödeyecek? | Hesap şirketinizin e-posta adresiyle açılır, aboneliği siz ödersiniz; ajans davetli kullanıcıdır. |
| 2. Bağlantılar hangi kullanıcılarla, hangi yetkiyle kurulacak? | Sizin hesaplarınızdan yetkilendirilir; mümkünse otomasyona ayrı bir kullanıcı ya da API anahtarı açılır. |
| 3. İşe süreç envanteriyle mi başlıyorsunuz? Bir örneğini görebilir miyim? | Evet; araç adından önce kim, neyi, ne sıklıkla, kaç dakikada yapıyor sorusu gelir. |
| 4. İlk akışı hangi ölçülerle değerlendireceğiz ve başlangıç değerini kim ölçecek? | Haftalık dakika, hata sayısı ve tamamlanma süresi; başlangıç değeri iş otomatikleşmeden önce ölçülür. |
| 5. Bir akış hata verdiğinde kime, hangi kanaldan haber gidiyor? | Her akışta hata bildirimi kuruludur; e-posta ya da Slack ile adı belli bir kişiye gider. |
| 6. Çalışma kayıtları nerede tutuluyor ve kim, ne sıklıkla bakıyor? | Kayıtların yeri ve saklama süresi bellidir; gözden geçirmek aylık bakımın parçasıdır. |
| 7. Teslimde hangi belgeleri alacağım? | Süreç envanteri, akış sayfaları, hesap ve bağlantı listesi, dışa aktarılmış kopyalar ve kullanım kılavuzu. |
| 8. Verim hangi araçlardan geçecek, hangi ülkede işlenecek? Veri işleme sözleşmesi yapıyor musunuz? | Bir veri haritası ve alt sağlayıcıların listesi gösterilir; veri işleme sözleşmesi yapılır. |
| 9. Yapay zeka hangi adımda kullanılacak, insan onayı nerede olacak? | Model yalnızca kuralların yetmediği adımlarda çalışır; hatanın pahalı olduğu adımlarda son onay insandadır. |
| 10. Proje, bakım ve araç giderleri teklifte ayrı satırlarda mı? | Üç kalem ayrı yazılır; araç ve API kullanımı doğrudan sağlayıcıya, sizin hesabınızdan ödenir. |
| 11. Uzun sözleşmeden önce pilot yapıyor musunuz, sonunda karar nasıl veriliyor? | Tek süreçte dar bir pilot yapılır; sonunda yazılı karar verilir: devam, düzeltip devam ya da bırak. |
| 12. Ayrıldığımızda akışlar, hesaplar ve belgeler nasıl devredilecek? | Hesaplar zaten sizdedir, ajansın erişimi kaldırılır; devrin nasıl ve hangi sürede yapılacağı sözleşmede yazar. |
Cevapları yazılı isteyin ve ajansların cevaplarını yan yana koyun.
Sık sorulanlar
Otomasyon ajansı ile freelancer arasında ne fark var?
Araç bilgisi ikisinde de olabilir. Fark çoğu zaman süreklilikte ortaya çıkar: akış durduğunda haber alacak ikinci bir kişi var mı, belgeler yazılı mı, kuran kişi ulaşılamaz olduğunda işi kim sürdürecek. Bu yazıdaki soruları ikisine de sorun; hesapların sizde olması ve yazılı teslim, kiminle çalışırsanız çalışın geçerlidir.
Otomasyonu kendi ekibimiz kurabilir mi?
Evet, özellikle tek tetikleyicili, az adımlı akışlar için. Araçların çoğu teknik olmayan biri için de öğrenilebilir. Dışarıdan destek, akış paraya ya da müşteriye dokunduğunda, birden çok sistem arasında veri dönüştürüldüğünde ya da hata yönetimi ve kayıt gerektiğinde anlam kazanır. Kendi kurduğunuz akışlar için de bir sahip, bir hata uyarısı ve kısa bir not şarttır.
Ajansla yollar ayrılırsa otomasyonlar çalışmaya devam eder mi?
Araç hesabı, bağlantılar ve abonelik sizin adınızaysa eder; ajansın kullanıcı erişimini kaldırmanız yeterlidir. Hesap ajansa aitse akışların dışa aktarılıp sizin hesabınızda yeniden kurulması ve bağlantıların yeniden yetkilendirilmesi gerekir. Bunun nasıl ve hangi sürede yapılacağını sözleşmeye imzadan önce yazdırın.
Bugün çıkarabileceğiniz otomasyon envanteri
İlk görüşmeden önce yarım saat ayırın ve bugün şirketinizde çalışan her otomasyonu bir tabloya yazın: hangi araçta duruyor, hesap hangi e-posta adresiyle açılmış, aboneliği kim ödüyor, hata olduğunda kim haber alıyor. Boş kalan ya da “bilinmiyor”, “ajans”, “kimse” yazan her hücre, ajansla konuşacağınız bir maddedir. Henüz hiç otomasyonunuz yoksa aynı tabloyu, kurulacak ilk akış için ajansın doldurmasını isteyin.
| Otomasyon | Hangi araçta | Hesap hangi e-postayla açık | Aboneliği kim ödüyor | Hata olunca kim haber alıyor |
|---|---|---|---|---|
| Örnek: formdan CRM’e kayıt | n8n | Şirketin ortak adresi | Şirket | Satış sorumlusu |
| Örnek: sipariş ve stok senkronu | Bilinmiyor | Ajansın adresi | Ajans faturasının içinde | Kimse |
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgi vermek için hazırlandı; hukuki, mali ya da teknik danışmanlık yerine geçmez. Platformlar, kuralları ve mevzuat zamanla değişir; 10 Kasım 2026 tarihinden bu yana değişmiş ya da küçük hatalar içeren bilgiler olabilir. İşinizle ilgili bir karar vermeden önce güncel resmi kaynakları kontrol edin ya da bize yazın.