Kısa cevap
İş için iyi bir prompt, bağlamı bilmeyen yeni bir çalışana verilecek kısa bir görev notu gibi yazılır: rol ve bağlam, görev, malzeme, çıktı biçimi ve gerekirse örnek. Cevap taslaktır; kaynağıyla karşılaştırılır. Kişisel veri ve şifreler yapıştırılmaz. İşe yarayan prompt ortak bir yerde kaydedilir.
Salı toplantısı bitti, müdür katılamadı ve sizden “kısa bir özet” bekliyor. Notları bir yapay zeka aracına yapıştırıp “özetle” yazıyorsunuz. Gelen metin düzgün ama genel: kimin ne yapacağı yok, bir tarih sizin yazmadığınız bir güne kaymış. İş için prompt nasıl yazılır sorusu tam burada başlıyor. Araç sizin işinizi, okurunuzu ve notların neye benzemesi gerektiğini bilmiyor; siz yazmadıkça tahmin ediyor. Bu yazıda bir prompt’un parçalarını ve günlük bir ofis işinde önce ve sonrasını anlatıyoruz. Ardından cevabı nasıl kontrol edeceğinizi, neyi asla yapıştırmayacağınızı ve işe yarayan prompt’u ekipçe nasıl saklayacağınızı gösteriyoruz.
Prompt, bir dil modeline verilen talimat ve bağlamın tümüdür. Metin üretiminde kalite kontrolünü ayrı bir yazıda ele aldık: yapay zeka ile içerik üretimi. Müşteriye cevap veren bir asistan kurmak da ayrı bir iş: yapay zeka asistanı nasıl kurulur. Burada, kendi masanızda sohbet penceresine yazdığınız işlere bakıyoruz.
Bir prompt’un beş parçası
Anthropic, OpenAI ve Google’ın belgeleri farklı adlar kullanıyor ama aynı şeyleri sayıyor. Anthropic’in rehberi modeli, normlarınızı ve iş akışınızı bilmeyen yeni bir çalışana benzetiyor ve sınama olarak şunu öneriyor: prompt’u konudan haberi olmayan bir meslektaşınıza gösterin; o kafası karışıyorsa model de karışır. OpenAI’nin belgesi bir talimat mesajının genellikle kimlik, talimatlar, örnekler ve bağlam bölümlerinden oluştuğunu söylüyor. Google’ın Gemini rehberi net talimat, kısıtlar, cevap biçimi, örnekler ve bağlam başlıklarını ayrı ayrı işliyor. Aşağıdaki tablo bunları ofis işine çeviriyor; bu çeviri bizim derlememiz.
| Parça | Ne yazılır | Belge ne diyor |
|---|---|---|
| 1. Rol ve bağlam | Aracın kim gibi davranacağı, metni kimin okuyacağı, işin amacı | Anthropic: tek cümlelik rol bile fark yaratır; talimatın nedenini yazmak hedefi anlatır |
| 2. Görev | Tek bir iş, açık bir fiil ve sınırlar: ne yapılacak, neye dokunulmayacak | Google: ne yapılacağını ve ne yapılmayacağını söyleyebilirsiniz |
| 3. Malzeme | Üzerinde çalışılacak metin: notlar, e-posta, tablo | Anthropic: uzun belgeleri üste koyun, soruyu sona; OpenAI: bölümleri ayırmak için Markdown ya da XML etiketi |
| 4. Çıktı biçimi | Uzunluk, başlıklar, tablo mu liste mi, ton | Google: cevabın tablo, madde listesi ya da paragraf olmasını isteyebilirsiniz |
| 5. Örnek | Beğendiğiniz bir önceki çıktıdan bir ya da iki örnek | Anthropic: 3 ila 5 örnek; Google: örnek sayısını deneyin, çok olursa model örneğe fazla uyar |
Örnek sayısında belgeler tam aynı fikirde değil. Anthropic üç ila beş örnek öneriyor; Google ise örnek sayısını denemenizi, fazla örneğin modeli onlara fazla bağımlı kılabileceğini söylüyor. Bizim önerimiz, ofis işlerinde bir örnekle başlamak ve çıktı hâlâ sapıyorsa eklemek. Google ayrıca örneklerin biçiminin birbirinin aynısı olmasını istiyor.
Her prompt’un beş parçaya da ihtiyacı yok. Rutin bir çeviri isteğinde malzeme ve biçim yeter. Parçaları, aracın tahmin edemeyeceği şeyleri yazmak için kullanın.
Önce ve sonra: toplantı notlarından e-posta
Önce, çoğumuzun yazdığı hâliyle:
Bu toplantı notlarını özetle.
Aracın bilmediği her şey boşlukta kalıyor: özet kime, ne uzunlukta, hangi biçimde, notlarda olmayan bir şey çıkarsa ne olacak. Aşağıdaki sürüm aynı işi beş parçayla yazıyor. Toplantı notlarındaki isimleri baş harfe çevirdiğimize dikkat edin; nedenini veri gizliliği bölümünde anlatıyoruz.
Sen benim ofis asistanımsın; toplantı sonrası e-posta taslakları hazırlıyorsun.
Bağlam: Aşağıdaki notlar pazarlama ekibinin haftalık toplantısından. E-postayı toplantıya katılamayan müdürümüz okuyacak. Konuyu biliyor, ayrıntıları bilmiyor; kararları ve kimin ne yapacağını hızlıca görmek istiyor.
Görev: Notlardan karar ve aksiyon özeti çıkar. Notlarda olmayan karar, tarih ya da kişi ekleme. Bir bilgi notlarda yoksa o hücreye "notlarda yok" yaz.
Biçim: En çok 120 kelime. Önce iki cümlelik özet, sonra Aksiyon | Sorumlu | Tarih sütunlu bir tablo. Sorumluyu notlardaki baş harfle yaz. Ton: kısa ve resmî.
Örnek satır: Bülten taslağı | A. | Perşembe
<notlar>
[Toplantı notlarını buraya yapıştırın]
</notlar>
Bu sürümde her satırın bir işi var. Rol aracı bir çerçeveye oturtuyor. Bağlam, özetin kime gittiğini söylediği için ayrıntı düzeyini belirliyor. “Notlarda olmayanı ekleme” kuralı ve “notlarda yok” çıkışı, Anthropic’in yanlış bilgiyi azaltma sayfasında önerdiği yöntemi uyguluyor: belgeye göre modele belirsizlikte “bilmiyorum” deme izni vermek, yanlış bilgiyi belirgin biçimde azaltabilir. Etiketler malzemeyi talimattan ayırıyor; OpenAI ve Google da bölümleri Markdown başlığı ya da XML benzeri etiketle ayırmayı öneriyor, Google tek bir biçim seçip tutarlı kullanmayı istiyor.
Cevabı nasıl kontrol edersiniz
Cevap bir taslaktır. Anthropic’in yanlış bilgiyi azaltma sayfası, modellerin zaman zaman gerçekte doğru olmayan metin üretebildiğini anlatıyor; bu yüzden gönderimden önce okuyan sizsiniz. Bizim kontrol sıramız şöyle:
- Her maddeyi kaynağıyla eşleştirin. Aksiyon listesindeki her satırı notlarda bulun. Bulamadığınız satır uydurmadır. Aynı sayfa, modelden her iddia için onu destekleyen bir alıntı bulmasını istemeyi ve bulamıyorsa iddiayı geri çekmesini söylemeyi öneriyor. Prompt’a “her madde için notlardan bir alıntı ekle” yazarak bunu kolaylaştırabilirsiniz.
- Sayı, tarih ve adları ayrı okuyun. Metnin akıcı olması bunların doğru olduğunu göstermez. Tarihleri takvimle, adları ekip listesiyle karşılaştırın.
- Eksik olanı arayın. Notlarda geçen ama özette olmayan bir karar var mı? Tabloyu notların sonundan başlayarak yeniden okuyun.
- Kendi kontrolünü de isteyin. Anthropic’in prompt rehberi, modelden, bitirmeden önce cevabını sizin verdiğiniz ölçütlere göre doğrulamasını istemeyi öneriyor ve bunun özellikle kod ve matematikte hataları yakaladığını söylüyor. Ofis metninde bu ikinci bir gözdür, yerini tutmaz.
- Dışarı gidecekse bir insan daha okusun. Müşteriye, yöneticiye ya da kamuya gidecek metni gönderen siz değilseniz, onay adımını açıkça yazın. Aynı ilke otomasyonlarda da geçerli: insan onayı hatanın pahalı olduğu adımlarda kararı bir kişiye bırakır.
Eksik çıkarsa cevabı elle düzeltmeye başlamayın. Hangi parçanın eksik kaldığını bulun, prompt’u düzeltin ve yeniden çalıştırın. Google da prompt tasarımının birkaç tur gerektirebildiğini ve aynı isteği farklı sözcüklerle yazmanın farklı cevap getirebildiğini söylüyor.
Herkese açık bir araca ne yapıştırılmaz
KVKK’nın üretken yapay zekâ rehberinin 14. sorusu, bu araçları kullanırken kişisel verilerin korunmasına dair önerileri topluyor. Rehber, ad-soyad, adres, telefon numarası ve kimlik bilgileri gibi kişiyi tanımlayan verilerin paylaşılmasından kaçınılmasını, üçüncü kişilerin verilerinin de paylaşılmaması gerektiğini söylüyor. Mümkün olduğunda anonimleştirilmiş ve genelleştirilmiş ifadelerin tercih edilmesini, kişi adı, tarih ya da konum gibi ayrıntılar yerine genel bir anlatım kullanılmasını öneriyor. Sağlık, finans ve hukuki süreçlere ilişkin bilgilerin paylaşılmaması gerektiğini de ayrıca vurguluyor. Aynı rehber, istemlerde paylaşılan kişisel verilerin ve kurumsal düzeyde hassas bilgilerin açığa çıkma riskine dikkat çekiyor.
Şifreler ve erişim anahtarlarını rehber ayrıca saymıyor; bunlar bizim kuralımız. Aşağıdaki tablo, yapıştırmadan önce yapılacak değişimi gösteriyor.
| Yapıştırmayın | Yerine |
|---|---|
| Müşterinin adı, telefonu, adresi, kimlik bilgisi | “Müşteri A”, “Müşteri B” gibi kodlar |
| Çalışan ya da aday bilgileri, maaş, sağlık notu | Rol adı (“satış temsilcisi”) ve olayın genel anlatımı |
| Şifre, API anahtarı, erişim kodu, banka bilgisi | Hiçbir şey: bunlar hiçbir koşulda prompt’a girmez |
| İmzalanmamış sözleşme, açıklanmamış plan, müşteri listesi | Yapıyı anlatan örnek bir metin ya da kısaltılmış, adsız sürüm |
| E-posta zincirinin tamamı (imza, telefon, ek bilgiler) | Yalnızca gereken paragraf |
Bir de pratik not: aracın hangi veriyi topladığını, ne kadar sakladığını sağlayıcının gizlilik politikasında ve ayarlarında okuyun; KVKK rehberi de aydınlatma metinlerinin ve gizlilik ayarlarının gözden geçirilmesini öneriyor. Bizim ek önerimiz, girdinin modelin eğitiminde kullanılıp kullanılmadığına da bakmanız. Şirketiniz kurumsal bir plan kullanıyorsa kurallar farklı olabilir; yine de ne yapıştırılacağına dair kural yazılı olsun.
Ekibin yeniden kullanacağı prompt’u kaydetmek
İyi çalışan bir prompt, bir kişinin sohbet geçmişinde kaldığı sürece ekibe yaramaz. Kaydetmenin adımları:
- Değişen kısımları işaretleyin. Toplantı notları, kitle, tarih gibi her seferinde değişen yerlere [KÖŞELİ PARANTEZ] koyun, geri kalanı sabit tutun.
- Ortak bir yere koyun. Paylaşılan bir tablo ya da belge yeterli. Sütunlar: iş adı, prompt, sahibi, hangi araçta denendiği, son deneme tarihi, iyi bir çıktı örneği.
- Sahibi ve sürümü yazın. Bir kişi değişikliği yapar, tarihini ve nedenini not eder. Eski sürümü silmeyin.
- Araç ya da model değişince yeniden deneyin. OpenAI’nin belgesi, aynı model ailesindeki farklı sürümlerin bile farklı sonuç verebileceğini söylüyor ve prompt davranışını ölçen testler kurmayı öneriyor. Ofiste bunun karşılığı, kütüphanedeki her prompt’u aracın yeni sürümüyle bir örnek iş üzerinde denemek.
- Kütüphaneye gizlilik kuralını da koyun. Her prompt’un yanında “bu alana kişisel veri yapıştırılmaz” notu olsun.
Marka sesi gibi sabit kuralları her prompt’a elle yazmak yerine bir kez hazırlayıp eklemek daha doğru; bunun için marka sesi ve yazım kılavuzu yazımıza bakın. Prompt’lar bir otomasyonun içinde çalışacaksa bu aşama bir süreç meselesine döner; örnekler iş süreçleri otomasyonu örnekleri yazısında, bizim yaklaşımımız otomasyon ve yapay zeka hizmeti sayfasında.
Sık yapılan hatalar
- Tek mesajda beş iş istemek. Google karmaşık işleri parçalara bölmeyi, her adımı ayrı prompt yapıp çıktıyı sonrakine girdi olarak vermeyi öneriyor. Önce özet, sonra e-posta, sonra ton düzeltmesi.
- Okuru söylememek. Aynı notlar müdüre, müşteriye ve ekibe farklı yazılır. Kimin okuyacağı bağlamın ilk satırı olmalı.
- Örneği olduğu gibi kopyalatmak. Anthropic örneklerin birbirinden farklı olmasını istiyor ki model istenmeyen bir kalıbı almasın. Tek örnek veriyorsanız çıktıların ona birebir benzemesine hazır olun.
- İlk cevabı göndermek. Akıcı olması doğru olduğunu göstermez. Yukarıdaki kontrol listesi iki dakika sürer.
- Hazır prompt listesini olduğu gibi kullanmak. İnternetteki şablon sizin bağlamınızı bilmez. Şablonu iskelet alın, rol, kitle ve ölçütleri kendi işinizle doldurun.
- Sırrı prompt’a gömmek. Bir şifre bir kez bile yazıldıysa değiştirin.
Sık sorulanlar
İyi bir prompt kaç kelime olmalı?
Sabit bir uzunluk yok; ölçüt, bilmeyen bir meslektaşınızın görevi yalnızca prompt’a bakarak yapabilmesi. Anthropic bu sınamayı öneriyor. Rutin bir iş için üç beş satır yeter, toplantı e-postası gibi bir iş için on beş satır olabilir. Uzun malzemeyi (rapor, e-posta zinciri) prompt’un başına, sorunuzu sonuna koyun; Anthropic de Google’ın Gemini 3 bölümü de böyle öneriyor.
Rol vermek gerçekten gerekli mi?
Zorunlu değil ama ucuz. Anthropic, sistem talimatına tek cümlelik bir rol yazmanın bile modelin davranışını ve tonunu odakladığını söylüyor. Rol, uzmanlık iddiası değil, bakış açısı ve ton seçmenin kısa yolu. Rolün yanına okuru ve amacı yazmak çoğu zaman daha çok işe yarar.
Şirket verisini yapıştırmak yasak mı?
Genel bir yasak olduğunu söylemiyoruz; sorun, hangi verinin hangi araca gittiği. Kişisel veri varsa KVKK rehberindeki yaklaşım geçerli: gerekmedikçe paylaşmayın, paylaşacaksanız anonimleştirin. Şirketinizin yapay zeka kullanım kuralı yoksa bir sayfalık bir kural yazın ve yukarıdaki tabloyu ona ekleyin. Hukuki değerlendirme için kendi hukukçunuza danışın.
Bugün tek başınıza yapabileceğiniz iş şu: bu hafta en az iki kez yazdığınız bir işi seçin; toplantı özeti, müşteriye standart cevap ya da haftalık not olabilir. Beş parçayla bir prompt yazın ve gerçek bir örnekte deneyin. Çalışan hâlini ekibinizin tablosuna sahibi ve tarihiyle kaydedin.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgi vermek için hazırlandı; hukuki, mali ya da teknik danışmanlık yerine geçmez. Platformlar, kuralları ve mevzuat zamanla değişir; 15 Kasım 2026 tarihinden bu yana değişmiş ya da küçük hatalar içeren bilgiler olabilir. İşinizle ilgili bir karar vermeden önce güncel resmi kaynakları kontrol edin ya da bize yazın.