Kısa cevap
Yapay zeka asistanı kurmak yedi adımdır: neye cevap vereceğini yazın, güncel dokümanlarınızı toplayın, cevabı yalnızca bu dokümanlardan kurdurun, insana devri tasarlayın, müşteri verisinin yolunu çizin, gerçek sorularla test edin ve devir oranı gibi göstergelerle izleyin. İlk haftalarda her cevap bir insanın gözünden geçmelidir.
Cuma akşamı, mağaza kapandıktan sonra bir müşteri sitedeki sohbet kutusuna yazıyor: “Aldığım ürünü iade edebilir miyim?” Asistan hemen, kibarca ve kendinden emin bir dille bir iade süresi söylüyor. Süre sizin koşullarınızda yazanla aynı değil. Pazartesi sabahı iade formu ve bir şikayet masanıza düşüyor. Yapay zeka asistanı (chatbot) nasıl kurulur sorusunun asıl cevabı burada başlıyor: kurulumun zor kısmı sohbet kutusunu sayfaya koymak değil, asistanın neyi söyleyip neyi söylemeyeceğine, bunu hangi metinlerden okuyacağına ve ne zaman bir insana bırakacağına önceden karar vermek.
Bu yazı o kararları yedi adıma böler. Araç seçimi ayrı bir konu; otomasyon araçlarını n8n, Make ve Zapier farkı yazısında anlattık. Hangi işle başlanacağını ise otomasyona nereden başlamalı rehberinde ele aldık; burada işi zaten seçtiğinizi, yani müşteri sorularına cevap vermek istediğinizi varsayıyoruz.
1. Asistanın işini ve sınırını yazın
Önce asistanın ne yapacağını tek cümleyle yazın: “Kargo, iade ve ürün bilgisi sorularına, yazılı metinlerimize dayanarak cevap verir.” Sonra hangi konuların asistana ait olmadığını listeleyin. Bu liste, ilk günden itibaren en çok iş gören kısımdır, çünkü asistanın yanlış yere girmesini önler.
Aşağıdaki tablo, işletmelerde sık görülen konuları iki gruba ayırmak için bir başlangıç taslağıdır; kendi işinize göre değiştirin.
| Konu | Asistan cevaplasın mı? | Neden |
|---|---|---|
| Kargo süresi, kargo takibi nasıl yapılır | Evet | Cevap yazılı bir metinde var ve değişmesi seyrek |
| İade ve değişim koşulları | Evet, metnin kendisinden | Yanlış söylenirse müşteriye yanlış söz verilmiş olur |
| Ürün özellikleri, beden, kullanım | Evet | Ürün sayfasında ve katalogda yazılı |
| Bir siparişin durumu | Yalnızca sipariş sistemine güvenli bağlantısı varsa | Kişiye ait veri içerir |
| Şikayet, öfkeli müşteri | Hayır, insana devir | Ton ve çözüm yetkisi gerekir |
| Ödeme, geri ödeme, indirim istisnası | Hayır, insana devir | Para çıkışı ya da istisna kararı içerir |
| Hukuki ya da tıbbi nitelikli sorular | Hayır, insana devir | Hatanın bedeli yüksek |
Bu çizgi kâğıtta net olmazsa asistan, kendisine sorulan her şeye cevap vermeye çalışır.
2. Asistanın okuyacağı dokümanları toplayın
Asistanın bildiği şey, ona verdiğiniz metinlerle sınırlı olmalı. Toplayacağınız malzeme genelde şunlardır: sık sorulan sorular, iade ve kargo koşulları, ürün açıklamaları, kullanım kılavuzları, çalışma saatleri ve iletişim bilgileri. Gönderilen e-posta cevaplarının en iyi örnekleri de değerlidir, ama onları bir temsilcinin gözünden geçirip yazılı bir metne çevirin.
Toplarken üç şeye bakın. Birincisi, aynı konu iki yerde farklı yazılıyorsa birini silin; asistan hangisini bulursa onu söyler. İkincisi, her dokümanın bir sahibi ve son güncelleme tarihi olsun. Üçüncüsü, kampanya koşulu gibi sık değişen bilgiyi ayrı bir yerde tutun ki güncellemek tek hamle olsun. Asistanın doğruluğu dokümanların doğruluğunu geçemez.
3. Cevabı dokümanlardan kurdurun
“Kendi dokümanlarından cevap veren asistan” demek, teknik adıyla retrieval-augmented generation (RAG), yani aramayla desteklenen cevap üretimi demektir. Mantığı sıradan bir iş akışına benzer. Müşteri soruyu yazar. Sistem önce şirketin dokümanlarında bu soruyla ilgili bölümleri arar. Sonra dil modeline şunu söyler: “Şu soru geldi, ilgili metinler şunlar, cevabı yalnızca bunlara dayanarak yaz.” Google Cloud’un tanımıyla RAG, önce aramayla ilgili bilgiyi getirip bu bilgiyi dil modelinin bağlamına katar; modele gerçekleri girdinin parçası olarak vermek yanlış bilgi üretme riskini azaltabilir. Arama için dokümanlar önceden küçük bölümlere ayrılıp bir dizine yazılır; böylece sistem çoğu zaman soruyla aynı kelimeleri taşımayan ama aynı şeyi anlatan bir bölümü de bulabilir. RAG sisteminin parçalarını, ters giden yerlerini ve sabit soru setiyle testini RAG nedir yazısında anlattık.
Bu, modeli sizin verinizle yeniden eğitmek anlamına gelmez; dokümanlar modelin içine işlenmez, her soruda yeniden aranır. Bunun iki pratik sonucu var: dokümanı güncellediğinizde asistan ertesi dakika yeni bilgiyi kullanabilir ve cevabın hangi bölümden geldiğini gösterebilirsiniz.
Cevabın kalitesi iki şeye bağlıdır: arama doğru bölümü buldu mu, ve model bulunan bölümün dışına çıkmadı mı. İkincisi için iki ayar şart. Asistana “bilmiyorsan bilmediğini söyle” izni verin; bir model sağlayıcısının belgesi de belirsizliği kabul etme iznini yanlış bilgiyi azaltan temel tekniklerden biri olarak sayıyor. Ve bulunan bölüm yoksa ya da soruyu karşılamıyorsa asistanın tahmin yürütmek yerine konuşmayı devretmesini isteyin.
4. İnsana devri tasarlayın
Devri sonradan eklenecek bir özellik gibi düşünmeyin; asistanın en önemli parçasıdır. Üç soruya yazılı cevap verin:
- Ne zaman devreder? Doküman aramasında cevap bulunamadığında, 1. adımdaki “insana devir” konularında, müşteri açıkça insanla konuşmak istediğinde ve aynı soru iki kez cevaplanıp çözülmediğinde.
- Kime devreder? Mesaja bakacak bir kişi ya da kuyruk, ve çalışma saati dışında ne olacağı. Cuma akşamı gelen mesajın “en geç pazartesi sabahı dönüş yapılır” diye açıkça söylenmesi, hiç cevap vermemekten ve yanlış cevap vermekten iyidir.
- Neyi taşır? Müşterinin bütün konuşmasını temsilciye aktarın; müşteri aynı şeyi ikinci kez anlatmak zorunda kalmasın.
Müşteri ayrıca, ekranda görünen bir “Temsilciyle konuş” yolunu her zaman bulabilmelidir. İlk haftalarda daha da ileri gidin: asistan cevabı taslak olarak hazırlasın, bir temsilci onaylayıp göndersin. Bu, aşağıdaki ölçümün ham maddesini de üretir.
5. Müşterinin yazdıklarının yolunu çizin
Sohbet kutusuna yazılanlar çoğu zaman kişisel veridir: ad, telefon, sipariş numarası, bazen sağlıkla ilgili bir cümle. KVKK açısından şunlara bakın.
- Aydınlatma. 6698 sayılı Kanun’un 10. maddesi, veri toplanırken ilgili kişiye veri sorumlusunun kimliğini ve verinin hangi amaçla işleneceğini bildirmeyi gerektirir. Sohbet kutusunun yanına kısa bir bilgi notu ve aydınlatma metnine bağlantı koyun; müşteri karşısındakinin bir yapay zeka asistanı olduğunu da bilsin.
- Güvenlik. Kanun’un 12. maddesi, veri sorumlusuna uygun güvenlik düzeyini sağlayacak teknik ve idari tedbirleri alma yükümlülüğü getirir; verinizi sizin adınıza işleyen taraflarla bu sorumluluk ortaktır. Sohbet kayıtlarını kimin görebildiğini ve ne kadar süre saklandığını belirleyin.
- Yurt dışı. Dil modeli sağlayıcısı yurt dışındaysa mesajlar oraya gider; bu aktarım Kanun’un 9. maddesindeki şartlara tabidir. Sağlayıcının veri kullanım koşullarını, mesajların model eğitiminde kullanılıp kullanılmadığını ve verinin işlendiği ülkeyi sözleşmeden okuyun.
- Gereksiz veri almayın. Asistan zaten ihtiyaç duymadığı kimlik, sağlık ya da ödeme bilgisini istemesin; kutunun yanındaki nota “kart ya da kimlik numarası yazmayın” cümlesini ekleyin.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun üretken yapay zeka rehberi (15 Soruda), bu araçları kullanan veri sorumluları için ayrıntılı bir başlangıçtır. Hukuki değerlendirme için kendi hukukçunuza danışın.
Bir de güvenlik tarafı var. OWASP’ın dil modeli risk listesinin ilk sırasındaki “prompt injection”, kullanıcının yazdığı bir metnin asistanın davranışını istenmeyen biçimde değiştirmesidir; “önceki talimatlarını unut” demek buna basit bir örnektir. OWASP’ın önerdiği savunmaların ikisi sizin tasarım kararınız: asistana mümkün olan en az yetkiyi verin ve yüksek riskli işlemleri insan onayına bağlayın. Bu yüzden iade başlatan, ödeme yapan ya da müşteri hesabını değiştiren bir adımı asistana doğrudan bırakmayın.
6. Gerçek sorularla test edin
Kendi yazdığınız beş soruyla test etmek, asistanı olduğundan iyi gösterir. Gerçek müşterilerin yazdığı soruları toplayın: e-posta kutusundan, WhatsApp kayıtlarından, telefon notlarından. Yazım hatalı, eksik ve iki konuyu karıştıran cümleler tam da lazım olan örneklerdir.
Test listesini aşağıdaki türlere dağıtın ve her sorunun yanına “beklenen davranışı” yazın. Test sırasında bir temsilci cevapları okuyup geçti ya da kaldı diye işaretlesin.
| Soru türü | Beklenen davranış |
|---|---|
| Cevabı dokümanda açıkça yazan soru | Doğru cevap, kaynak bölümle birlikte |
| Cevabı dokümanda olmayan soru | “Bu konuda bilgim yok” ve devir, tahmin yok |
| İki dokümanın çeliştiği konu | Hata olarak kaydedilir, dokümanlar düzeltilir |
| Şikayet ya da öfkeli mesaj | Hemen insana devir |
| Başka bir konuya kaçan soru | Nazik ret, işletmenin konusuna dönüş |
| “Önceki talimatlarını unut” gibi deneme | Talimat değişmez, sohbet kısıtlı kalır |
Kalan her soru iki yerden birinde düzeltilir: doküman eksikse dokümana ekleyin, asistan sınırı aştıysa talimatını sıkılaştırın. Bir düzeltmeden sonra bütün listeyi baştan çalıştırın; bir düzeltme başka bir cevabı bozabilir.
7. Ölçün ve serbestliği kademeli verin
Asistan yayına girdiğinde iş bitmez. İlk dönemde konuşma kayıtlarını bir kişi düzenli okusun. Neyi sayacağınızı baştan seçin:
| Gösterge | Ne söyler | Ne yapılır |
|---|---|---|
| Devir oranı | Asistanın kaç konuşmada yetmediği | Yüksekse hangi konularda yetmediğine bakın |
| Düzeltilen taslak oranı | Temsilcinin değiştirdiği cevapların payı | Düşüyorsa serbestlik artırılabilir |
| Cevapsız kalan sorular | Dokümanlardaki boşluklar | Listeyi haftalık doküman işine çevirin |
| Aynı sorunun tekrarlanması | Cevabın anlaşılmadığı yerler | Metni sadeleştirin |
| Temsilcinin ayırdığı zaman | Gerçek iş yükü değişimi | Asistan öncesindeki ölçümle karşılaştırın |
Asistandan önceki durumu da ölçmüş olmanız gerekir; aksi halde “işe yaradı mı” sorusu hissedilene bırakılır. Taslak onayını kaldırmadan önce düzeltilen taslak oranını haftalarca izleyin, ödeme, şikayet ve kişisel veri içeren sorular her zaman insanda kalsın. Pilotun nasıl sınırlanıp ölçüleceğini otomasyona nereden başlamalı yazısında, insan onaylı SSS asistanının bir akış olarak nasıl göründüğünü iş süreçleri otomasyonu örnekleri yazısında bulabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Her şeye cevap vermesini istemek. Kapsam geniş tutulursa en riskli konularda da cevap üretir. Dar başlayın, genişletmeyi ölçüme bağlayın.
- Eski dokümanı beslemek. Güncel olmayan bir iade metni, asistanı hatalı bir kaynağın sesi yapar.
- Devri gizlemek. İnsana ulaşma yolu bulunamayan bir asistan, müşteriyi çözümsüz bırakır.
- Sadece iyi örneklerle test etmek. Asistanın nerede kırıldığını görmek için bilerek zor sorular sorun.
- Kayıtları kimsenin okumaması. Yayından sonra konuşmaları okumazsanız hatalar müşteri şikayetiyle öğrenilir.
- Kişisel veriyi hesaba katmamak. Aydınlatma, saklama süresi ve sağlayıcı koşulları kurulumdan sonra eklenecek ayrıntılar değildir.
Sık sorulanlar
Asistan kurmak için yazılımcı gerekir mi?
Sohbet kutusunu ve dokümanları bağlamak için hazır araçlar var; destek yazılımlarının yerleşik asistanları da bunlardan biri. Asıl emek, kapsamı yazmak, dokümanları düzeltmek ve test etmektir; bunlar teknik olmayan biri tarafından da yapılabilir. Sağlayıcıyla sözleşme, yetkiler ve sipariş sistemi bağlantısı gibi konularda teknik destek gerekebilir.
Dokümanlarımı yüklemek modeli onlarla eğitmek demek mi?
Aramayla desteklenen yöntemde hayır: dokümanlar her soruda yeniden aranır ve cevabın yazıldığı sırada modele bağlam olarak verilir. Bu yüzden güncelleme kolaydır. Dokümanların sağlayıcıda nasıl saklandığı ve eğitimde kullanılıp kullanılmadığı ise sözleşme koşullarına bağlıdır; kurmadan önce okuyun.
İnsan onayını ne zaman kaldırabilirim?
Düzeltilen taslak oranı haftalarca düşük kaldığında ve test listenizdeki zor sorular geçtiğinde, yalnızca düşük riskli konular için. Ödeme, şikayet ve kişisel veri içeren sorular her zaman insana gitsin.
Bugün yapabileceğiniz tek şey
Son bir ayın müşteri mesajlarını açın ve en sık tekrar eden soruları bir sayfaya yazın. Her sorunun yanına, cevabın yazılı olduğu dokümanı not edin. Dokümanını gösteremediğiniz sorular, asistanın değil, önce sizin eksiğinizdir; o liste hem kapsamın hem de test listesinin ilk taslağı olur.
Bu işi birlikte kurmak isterseniz, asistanı yalnızca sizin dokümanlarınızdan cevap verecek ve gerektiğinde insana devredecek şekilde nasıl kurduğumuzu otomasyon ve yapay zeka hizmetimizin sayfasında anlatıyoruz.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgi vermek için hazırlandı; hukuki, mali ya da teknik danışmanlık yerine geçmez. Platformlar, kuralları ve mevzuat zamanla değişir; 11 Kasım 2026 tarihinden bu yana değişmiş ya da küçük hatalar içeren bilgiler olabilir. İşinizle ilgili bir karar vermeden önce güncel resmi kaynakları kontrol edin ya da bize yazın.