Kısa cevap
Marka sesi ve yazım kılavuzu, firmanın gerçek metinlerinden çıkan üç ya da dört ses özelliğini, bir kelime listesini, yalnızca kendi kararlarınızı içeren yazım ve sayı kurallarını ve tonun duruma göre kaymasını tek ekranlık bir sayfada toplar. Aynı sayfa yazarlara ve yapay zeka aracına talimat olarak verilir.
Şöyle düşünün: küçük bir ahşap mutfak gereçleri atölyesi var. Firma kurgusaldır, yazıdaki bütün örnekler gibi. Ürün sayfası “siz” diye yazılmış, Instagram’da cevap veren kişi “sen” diyor ve ünlem koyuyor, geciken bir siparişe giden özür e-postası ise bir dilekçe gibi okunuyor. Üç metin de doğru bilgi veriyor, ama aynı firmadan geldikleri anlaşılmıyor. Bu ölçekte marka sesi ve yazım kılavuzu nasıl hazırlanır sorusunun cevabı uzun bir marka kitabı olmaz; ekibin gerçekten açıp bakacağı tek sayfa olur.
Aşağıdaki sekiz adım o sayfayı kurar: önce mevcut metinleri toplar, sonra ses özelliklerini, kelime listesini, sayı kurallarını ve tonu yazar. Sonra hepsini bir ekrana sığdırır, yazara ve yapay zeka aracına verir, canlı tutar. Dayandığımız kaynaklar GOV.UK yazım rehberi, Mailchimp’in içerik stil rehberi, Türk Dil Kurumu’nun sayı kuralları ve Anthropic’in istem yazma rehberidir; her birinden yalnızca okuduğumuz kısmı aktarıyoruz.
1. Firmanın bugün nasıl yazdığını toplayın
Boş sayfaya ilke yazmak yerine mevcut metinlerden başlayın. Son aylardan bir ürün sayfası, bir bülten, birkaç sosyal medya cevabı, bir şikâyete verilen cevap, bir teklif e-postası ve hakkımızda sayfasını tek belgeye yapıştırın. Sonra yan yana okuyup şunları işaretleyin: “siz” mi “sen” mi, ünlem ve emoji, ürün adının yazılışı, sayıların ve tarihlerin biçimi, cümle uzunluğu.
Bu işaretlerden iki küme çıkar. Metinlerde hep aynı olanlar zaten sizin sesinizdir; yazıya geçirmeniz yeter. Metinden metne değişenler karar bekleyen maddelerdir. Son olarak en iyi bulduğunuz üç metni ayırın: ses özelliklerini yazarken ve yapay zekaya örnek verirken bunlara döneceksiniz.
Detmore’un içerik hizmetinde stil rehberi bir haftalık keşfin çıktısıdır: Search Console verisi ve ekibinizle bir saatlik görüşmeden hedef okur, konu listesi ve stil rehberi çıkar. Kendi başınıza yapıyorsanız aynı sırayı izleyebilirsiniz.
2. Üç ya da dört ses özelliği seçin, her birine iki örnek yazın
Mailchimp’in rehberi sesi dört kısa özellikle anlatır (sade konuşan, içten, çevirmen, kuru mizahlı) ve her birinin yazarken ne anlama geldiğini birkaç cümleyle açıklar. GOV.UK içeriğinin ses tonu da bir özellik listesidir; liste spesifik, bilgilendirici, açık ve kısa diye başlar. Aynı sayfa sıfatlar için bir uyarı da içerir: sıfatlar öznel olabilir ve metni daha duygusal gösterebilir.
Özellik adı tek başına yazarı yönlendirmez; “samimi” kelimesini herkes başka okur. Bu yüzden her özelliğin yanına bir “yapın” ve bir “yapmayın” cümlesi koyun, ikisi de sizin metinlerinizden gelsin. Aşağıdaki tablo kurgusal atölye için bir örnektir; yalnızca biçimi göstermek için yazıldı:
| Özellik | Yapın | Yapmayın |
|---|---|---|
| Sade | “Tahtayı üç ayda bir yağlayın.” | “Tahtanızın ömrünü uzatmak için periyodik bakım uygulanması tavsiye edilir.” |
| Somut | “Siparişiniz kargoya verilince e-postayla haber veririz.” | “Hızlı ve avantajlı kargo fırsatını kaçırmayın.” |
| Sakin | “Paketiniz gecikti. Kargo takibine baktık; yarın teslim edilmesi bekleniyor.” | “Çok çok üzgünüz!!! Bu durum için sonsuz özür dileriz.” |
| Dürüst | “Bu model bulaşık makinesinde yıkanmaz.” | “Her kullanıma dayanıklı, eşsiz kalite.” |
Listeyi kısa tutun. Yazar, yazarken bakacağı sayfada dört maddeyi izleyebilir; on maddeyi izleyemez.
3. Kelime listesi ve yasaklı kelimeler
Kelime listesi ses özelliklerinin somut hâlidir. GOV.UK A’dan Z’ye stil rehberindeki “Words to avoid” girdisi bunun iyi bir modelidir: kaçınılacak her kelimenin yanına yerine ne yazılacağı konmuştur (“utilise” yerine “use” gibi). Aynı girdi metafor kullanmamayı da söyler ve “going forward” yerine “from now on” yazılmasını ister. Kendi listenizi de üç sütunla kurun: yazın, yazmayın, neden. Örnek yine kurgusal atölye için:
| Yazın | Yazmayın | Neden |
|---|---|---|
| “sepet” | “alışveriş çantası” | Sitedeki düğmenin adı “Sepet”; her yerde aynı ad geçsin. |
| “iade” | “geri gönderim süreci” | Müşteri bu işe iade der. |
| “24 cm çapında, tek parça ceviz” | “eşsiz tasarım” | Kanıtlanamayan sıfat yerine okurun doğrulayabileceği bilgi. |
| “size yazacağız” | “tarafınıza dönüş sağlanacaktır” | Konuşurken kurmayacağınız cümle yazıda da kurulmasın. |
Yasaklı kelimeler kısa bir liste olsun ve yalnızca gerçekten sorun çıkaran kelimeleri içersin: “eşsiz”, “benzersiz”, “kaçırılmaz fırsat” gibi abartılı sıfatlar ilk adaydır. Mailchimp’in rehberi de müşterilerinin abartılı dil, ek satış ve boş vaatlerle bulanık bir dünyada yaşadığını söyler ve bunları ayıklamayı hedef alır. Her yasaklı kelimenin yanına yerine ne yazılacağını koymazsanız yazar boşluğa düşer.
4. Yazım ve sayı kurallarında yalnızca kendi kararlarınızı yazın
Türkçe yazım kurallarını kılavuza kopyalamayın; Türk Dil Kurumu’nun ilgili sayfasına bağlantı verin ve yalnızca firmanın seçtiği yerleri yazın. Örneğin TDK’nin sayıların yazılışı sayfası saat, para tutarı, ölçü ve istatistik verilerde rakam kullanılmasını söyler (17.30’da, 25 kilogram gibi). Yüzde işareti sayıya boşluksuz bitişir (%25). Sıra sayısı ekle yazılırsa 8’inci biçimi doğrudur, 8.’inci yanlıştır. Bir zorunluluk olmadıkça cümle rakamla başlamaz.
Aynı sayfa bazı seçimleri size bırakır: sayılar harflerle de yazılabilir (“on dört gün”, “üçüncü sınıf”). Kılavuzunuzda bu tür seçimler karar olarak görünmelidir:
- “Siz” mi “sen” mi, ve hangi kanalda.
- Ürün ve firma adının yazılışı, büyük harf kullanımı.
- Tarih biçimi (örneğin 11 Kasım 2026) ve aralıklar: “3 ila 5 gün”. GOV.UK rehberi de kendi İngilizce metinleri için tarih ve sayı aralıklarında tire yerine “to” kelimesini seçmiştir (“500 to 900”).
- Küçük sayıların yazıyla mı rakamla mı yazılacağı. GOV.UK rehberi kendi İngilizce metinlerinde kural olarak “one” dışındaki sayıları, 2 ila 9 dahil, rakamla yazar; bu onun seçimidir. TDK sayfası harfle yazıma da izin verdiği için Türkçe metinde karar sizindir.
- Ünlem ve emoji sınırı.
5. Tonu duruma göre kaydırın
Ses sabit kalır, ton değişir. Mailchimp’in rehberi farkı şöyle anlatır: yakın arkadaşlarınızla yemekte bir ton, patronunuzla toplantıda başka bir ton kullanırsınız. Tonu okurun duygu durumu da değiştirir; korkmuş ya da üzgün biriyle, gülen biriyle aynı tonda konuşulmaz. Rehber, mizahtan emin olmadığınızda ciddi kalmanızı söyler ve açık olmanın eğlendirici olmaktan önemli olduğunu ekler.
Kılavuzda bunu üç satırlık bir tabloya çevirin; satırlar firmanızın en sık yazdığı üç metindir. Örnek, yine kurgusal atölye için:
| Durum | Okurun hâli | Ton | Örnek cümle |
|---|---|---|---|
| Ürün sayfası | Karar vermeye çalışıyor | Sade, bilgi veren | “Ceviz tahtayı üç ayda bir yağlayın.” |
| Sosyal medya cevabı | Soru sormuş, hızlı cevap bekliyor | Sıcak, kısa | “Merhaba, bu model bulaşık makinesine uygun değil; elde yıkamanızı öneririz.” |
| Özür | Hayal kırıklığı yaşamış, belki kızgın | Ağırbaşlı, doğrudan; espri, ünlem ve emoji yok | “Siparişiniz zamanında gelmedi ve bunun sorumlusu biziz. Kargo takibinde teslim tarihi yarın görünüyor.” |
Özür satırında yalnızca tonu yazın. Krizde kimin ne yazacağı ve cevabın yapısı ayrı bir konudur; onu sosyal medyada kriz yönetimi yazısında anlattık. Ürün sayfası satırının ayrıntısı için ürün açıklaması nasıl yazılır yazısına bakabilirsiniz.
6. Her şeyi bir ekrana sığdırın
Kılavuz, kaydırma gerektirmeyen tek bir sayfada durmalı; çünkü uzun bir belge çoğu zaman açılmaz. Altı bölüm yeter:
- Kime yazdığınız: okur ve amaç, iki cümle.
- Ses: üç ya da dört özellik, her biri yapın ve yapmayın örneğiyle.
- Kelime listesi: yazın, yazmayın, neden.
- Yazım ve sayı kararları: yalnızca firmanın kendi seçimleri.
- Ton: ürün sayfası, sosyal medya cevabı ve özür.
- Sahibi: bir ad ve son güncelleme tarihi.
Sığmayan her şey ek sayfaya gider: uzun örnek metinler, marka adının geçmişi, kanal kanal ayrıntılar. Ana sayfa o ekle bağlantı verebilir, ama kimse ek sayfayı okumadan da doğru yazabilmelidir. Sosyal medya hesabı yönetiyorsanız bu sayfa, aylık planın dayandığı ses rehberidir; sosyal medya içerik takvimi yazısı rehberin takvimdeki yerini anlatır. Detmore’un sosyal medya hizmetinde markanın nasıl konuştuğunu ve neyi asla söylemediğini yazan ses rehberi, aylık planla birlikte teslim edilir.
7. Yazara ve yapay zeka aracına talimat olarak verin
Yeni bir yazar ilk gün bu sayfayı ve ayırdığınız üç iyi metni alsın. İlk metnini sayfaya göre okuyacak bir editör olsun. Detmore’da her metni yazarından farklı bir editör okur ve stil rehberi teslimin parçasıdır, böylece sizin ekibiniz ya da başka bir yazar aynı sesle devam edebilir.
Yapay zeka aracı için sayfa doğrudan talimata dönüşür. Anthropic’in istem yazma rehberi modeli bağlamı olmayan yeni bir çalışana benzetir ve şu sınamayı önerir: talimatı konuyu bilmeyen bir meslektaşınıza gösterin; onun kafası karışırsa modelin de karışır. Rehber ayrıca bir kuralın nedenini yazmanın modelin hedefi anlamasına yardım ettiğini söyler. Bu yüzden kelime listesindeki “neden” sütununu araca da verin. Örnekler üslubu yönlendirmenin güvenilir yollarından biridir; rehber ilgili ve birbirinden farklı üç ila beş örnek öneriyor, ayrıca örneklerin talimattan ayrı işaretlenmesini istiyor. İşte bu yüzden ayırdığınız iyi metinler burada işe yarar. Kılavuzu bir prompt’un içine nasıl yerleştireceğinizi ve ekip için nasıl saklayacağınızı iş için prompt nasıl yazılır yazısında bulabilirsiniz.
Her istekte durumu da yazın: “Bu bir özür e-postası, okur kızgın” demek, ton satırını devreye sokar. Aracın çıkardığı metin yine bir kişinin ve ayrı bir editörün okumasından geçer. Aracın nerede yardım ettiğini, nerede güvenilmez olduğunu ve yedi adımlı akışı yapay zeka ile içerik üretimi yazısında anlattık; bu sayfa o akışa verilecek talimattır.
8. Kılavuzu canlı tutun
- Bir sahip: sayfanın altında bir ad olsun. “Ekip” yazan bir kılavuzu kimse güncellemez.
- Tek bir yer: ekibin zaten açtığı ortak belge. Kopyalar e-postalara dağılırsa eski sürüm yaşamaya devam eder.
- Kural eklemenin ölçüsü: aynı tartışma ikinci kez çıkarsa bir satır ekleyin. Bir kez çıkan tartışma için kural yazmayın.
- Kural çıkarmanın ölçüsü: kimsenin uygulamadığı satırı silin ya da neden uygulanmadığını sorun.
- Tarih: son güncelleme sayfada görünsün; birkaç ayda bir sahibi sayfayı gerçek metinlerle karşılaştırsın.
Sık yapılan hatalar
- Örneksiz sıfat listesi. “Samimi, profesyonel, yenilikçi” yazarı yönlendirmez; her özelliğin yanında sizin metninizden bir yapın ve yapmayın cümlesi bulunmalıdır.
- Uzun kılavuz. Bir ekranı aşan sayfa açılmaz; fazlası ek sayfaya gider.
- TDK kurallarını kopyalamak. Kopya eskir; bağlantı verin, yalnızca kendi kararlarınızı yazın.
- Tek ton. Ürün sayfasındaki espri tonunu özür e-postasına taşımak, okurun en kolay fark ettiği hatadır.
- Kılavuzu yapay zekaya verip çıktıyı okumamak. Talimat editörün yerini tutmaz.
- Sahipsiz bırakmak. Üçüncü ayda kimse hatırlamayan bir dosya olur.
Sık sorulanlar
Marka sesi ile ton aynı şey mi?
Hayır. Mailchimp’in rehberine göre ses günden güne pek değişmez, ton ise duruma ve okurun duygu durumuna göre değişir. Kılavuzda ses bir kez yazılır; ton ise ürün sayfası, sosyal medya cevabı ve özür gibi durumlar için ayrı ayrı yazılır.
Kılavuz kaç sayfa olmalı?
Ana sayfa bir ekrana sığmalı; fazlası ek sayfada durabilir. Ana sayfa tek başına bir yazarın günlük işini görecek kadar eksiksiz olmalıdır.
Kılavuzu hazırlarken yapay zekadan yardım alınabilir mi?
Mevcut metinlerinizi okutup ses özelliği önerisi isteyebilirsiniz; ama öneriyi kendi metinlerinizle karşılaştırmak ve kararı ekibin vermesi gerekir. Kılavuz bittikten sonra aynı sayfa, yukarıdaki yedinci adımdaki gibi araca talimat olarak verilir.
Bugün yapabileceğiniz küçük bir iş var: geçen hafta yazdığınız üç metni (bir ürün ya da hizmet metni, bir sosyal medya cevabı, bir şikâyet ya da özür cevabı) yan yana yapıştırın. Her birinde “siz” mi “sen” mi dediğinizi, kaç ünlem kullandığınızı yazın. Üçü uyuşmuyorsa kılavuzun ilk kararı bulunmuş demektir; onu tek bir cümleyle yazıp ekibe gönderin.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgi vermek için hazırlandı; hukuki, mali ya da teknik danışmanlık yerine geçmez. Platformlar, kuralları ve mevzuat zamanla değişir; 11 Kasım 2026 tarihinden bu yana değişmiş ya da küçük hatalar içeren bilgiler olabilir. İşinizle ilgili bir karar vermeden önce güncel resmi kaynakları kontrol edin ya da bize yazın.