Kısa cevap
Isı haritası, birçok ziyaretçinin tıklama ve kaydırma davranışını tek sayfada toplar; oturum kaydı ise tek bir ziyaretçinin oturumunu yeniden oynatır. İkisi de nedeni kanıtlamaz, hipotez üretir. Önce huniden bir soru alınır, harita yeri gösterir, kayıt nedeni düşündürür, sonuç test edilir.
Şöyle düşünün: bir hizmet sitesinde teklif formunu başlatanlar çok, gönderenler az. Toplantıda biri formun uzun olduğunu söylüyor, bir başkası düğmenin fark edilmediğini; ikisinin de elinde bir sayı değil, bir kanaat var. Isı haritası (heatmap) ve oturum kaydı tam burada işe yarar: ziyaretçilerin bir sayfada nereye tıkladığını, nereye kadar kaydırdığını ve nerede takıldığını görmenizi sağlar. Bu yazıda önce ikisinin ne gösterdiğini ve neyi gösteremediğini, sonra bir soruyla başlayıp bir hipoteze nasıl varılacağını anlatıyoruz.
Örnek araç olarak Microsoft Clarity’nin kendi belgelerini kullanıyoruz, çünkü herkese açık. Alıntıladığımız her şey Clarity’nin kendisi hakkında söylediğidir; başka araçlar adlandırmayı, sınırları ve ayarları farklı yapabilir, bu yüzden bir araç önermiyoruz. Metindeki arayüz adları (Heatmaps, Click maps, Masking mode gibi) Clarity’nin İngilizce arayüzündeki adlardır. Hunide kaybın yerini bulmayı GA4 dönüşüm hunisi analizi yazısında, genel çerçeveyi dönüşüm oranı yazısında anlattık; burada onların bıraktığı yerden başlıyoruz.
Isı haritası ve oturum kaydı ne gösterir
Clarity’nin belgesine göre ısı haritası, kullanıcıların siteyle etkileşimine dair toplulaştırılmış bilgiyi analiz etmeyi kolaylaştıran bir görselleştirmedir. Clarity masaüstü, mobil ve tabletteki tıklama ve kaydırmaları toplar ve haritayı kendisi üretir; harita, seçtiğiniz filtrelere göre birçok sayfa görüntülemesinin verisini birleştirir. Oturum kaydı ise tek bir ziyaretçinin oturumudur. Belge, oturumların gerçek bir ekran videosu olmadığını, sayfanın HTML’inden ve kullanıcı eylemlerinden adım adım yeniden kurulan görüntüler olduğunu söylüyor. Bizim özetimiz: harita çok kişinin ortalamasını, kayıt tek kişinin hikâyesini gösterir. Terimin kısa tanımı sözlükte da var.
Aşağıdaki tablonun ilk iki sütunu Clarity’nin belgesindeki harita türleridir; üçüncü sütun bizim yorumumuzdur.
| Harita türü (Clarity’deki adı) | Belgeye göre ne gösterir | Tek başına söyleyemediği (bizim yorumumuz) |
|---|---|---|
| Click maps | Sayfada nereye tıklandığı; tüm tıklamalar, dead clicks, rage clicks, error clicks, first clicks ve last clicks türleri | Tıklamanın nedenini ve tıklayanın aradığını bulup bulmadığını |
| Scroll maps | Kullanıcıların sayfada ne kadar aşağı indiği ve ortalama kıvrım (average fold) | İndiği yerdeki içeriğin okunup okunmadığını |
| Area maps | Seçilen alandaki tüm öğelerin toplam tıklaması | Alanın dışında olup bitenleri; alanı sizin seçmeniz de bir yanlılık getirir |
| Attention maps | Sayfanın her bölümünde geçirilen süre | Sürenin ilgiden mi, kafa karışıklığından mı geldiğini |
| Conversion maps | E-ticarette hangi tıklamaların satın almaya yol açtığı | Fiyatın ya da kampanyanın satışa etkisini |
Clarity’nin belgelediği listede fare hareketi haritası yok. Başka bir aracın haritasında böyle bir tür görürseniz, ne ölçtüğünü o aracın belgesinden okuyun.
Beş adımda ilerleyeceğiz; aşağıdaki şekil sırayı özetliyor.
1. Soruyu huniden alın
Isı haritasını “bakalım ne çıkacak” diye açmayın; soru olmadan her renkli alan bir hikâyeye dönüşür. Soru, hunide bulduğunuz en büyük kayıp adımından gelir: “Mobilde teklif formunu başlatıp bırakanlar hangi alanda ayrılıyor?” ya da “Sepete ekleyenler ödemeye neden geçmiyor?” (ödeme adımı için sepet terk oranı yazısına bakın). Soruya üç şey ekleyin: hangi sayfa, hangi cihaz, hangi tarih aralığı. Bunlar bizim önerimizdir; üçü de yoksa haritayı tüm trafiğin ortalamasından okursunuz ve ortalama çoğu zaman hiçbir gerçek ziyaretçiyi anlatmaz.
Sorunun tek cümlelik hâli şöyle olabilir: “[Cihaz] ziyaretçileri, [sayfada] [eylemi] yapmaya çalışırken hangi noktada ayrılıyor?” Cümleyi yazamıyorsanız henüz harita açma zamanı gelmemiştir.
2. Isı haritasıyla yeri bulun
Clarity’de Heatmaps bölümünde sayfanın adresini ve filtreleri seçersiniz. Belgeye göre URL parametreleri seçeneği açıkken parametreleriyle birebir eşleşen sayfanın haritası, kapalıyken verdiğiniz değerle başlayan adreslerin haritası görünür. Yani aynı sayfanın kampanya parametreli adreslerini bilerek birleştirir ya da ayırırsınız. Sonra üç şeye bakın:
- Click maps. Belge, bu haritayla CTA’ların ilgi görüp görmediğine bakabileceğinizi söylüyor. Dead clicks ve rage clicks türlerini ayrı ayrı açabilirsiniz; ikisi de aşağıda anlatılıyor.
- Scroll maps. Belgeye göre sayfanın belirli bir bölümüne kaç yüzde kullanıcının indiğini ve ortalama kıvrımı gösterir. Düğmeniz ya da formunuz ortalama kıvrımın çok altındaysa, oraya kaç kişinin indiğine bakın.
- Cihaz seçimi. Masaüstü, tablet ve mobil için ayrı ayrı bakın; huni sorunuz hangi cihazı söylüyorsa onu açın.
Haritadan çıkan, bir yer işaretidir: “şu alan çok tıklanıyor ama tıklanınca bir şey olmuyor” ya da “form çoğu kişinin inmediği yerde”. Neden sorusunu bir sonraki adıma bırakın.
Kaç oturumdan sonra bir şey okunur
Clarity’nin belgesi, ısı haritası oluşturmak için asgari bir trafik sınırı bulunmadığını ve haritanın saniyeler içinde geldiğini söylüyor. Bunun anlamı şu: araç iki ziyaretten de renkli bir harita çizer ve haritanın çizilmesi, ondan çıkarım yapabileceğiniz anlamına gelmez. Belgelerde “şu kadar oturum yeter” diyen bir eşik görmedik, biz de uydurmuyoruz. A/B testlerinde örneklem hesaplanabilir (A/B testi yazısına bakın); harita için aynı türde hazır bir formül kullanmıyoruz.
Bunun yerine şu kuralı öneriyoruz (bizim kuralımız):
- Haritaya bakmadan önce sayfayı, segmenti ve dönemi yazın; baktıktan sonra değiştirmeyin.
- Haritanın dayandığı görüntüleme sayısını notunuza ekleyin. Segmenti daralttıkça (örneğin yalnız mobil) bu sayı küçülür; küçüldükçe yorumunuza “gözlem” yerine “kuşku” yazın.
- Aynı örüntüyü ayrı bir dönemde ikinci kez görmeden hipotez kurmayın.
3. Kayıtlarla nedeni arayın
Harita yeri gösterdi; şimdi o noktada insanların ne yaptığını izlersiniz. Clarity belgesine göre bir oturum, kullanıcı 30 dakika hareketsiz kalınca biter ve oturum kartında giriş ve çıkış sayfası, yönlendiren adres, tıklama sayısı ve cihaz türü gibi bilgiler bulunur. Kayıtlar 30 gün saklanır; favorilere eklenenler ise 9 aya kadar kalır. Boş süreleri atlamak için “skip inactivity” seçeneği vardır.
Kayıt listesinde boğulmamak için şu düzeni öneriyoruz (hepsi bizim önerimiz):
- Listeyi Filters ve Segments ile sorunuzun segmentine daraltın: sayfa, cihaz, dönem.
- Hedefi tamamlamayanlardan ve bir sinyal taşıyanlardan başlayın; kıyas için hedefi tamamlayanlardan da birkaçını izleyin.
- Her kayıt için tek satır not alın: ne yapmaya çalışıyordu, nerede takıldı, ne yaptı.
- İzlemeye başlamadan durma kuralını yazın: aynı gözlem tekrar ediyor ve yeni bir örüntü çıkmıyorsa durun. Sabit bir kayıt sayısı vermiyoruz.
- Önemli bir kaydı favorilere ekleyin ya da not alın; 30 günden sonra Clarity yalnızca küçük bir örneği tutar.
- Tek kayıttaki bir bulguyu yalnızca bir bulgu satırı olarak yazın. Çalışmayan bir düğme gibi teknik arızaları ise kendiniz deneyerek doğrularsınız; bunlar test gerektirmez.
Sinyaller Clarity’de nasıl tanımlanıyor
Clarity’nin anlamsal metrikler sayfası, oturumları işaretleyen bayrakları şöyle tanımlıyor:
- Rage clicks: kullanıcının kümelenmiş bir alanda art arda hızlıca tıklaması. Belge bunun, kullanıcının bir öğenin etkileşimli olmasını beklediğine dair güçlü bir hayal kırıklığı göstergesi olabileceğini söylüyor.
- Dead clicks: bir öğeye tıklanıp makul sürede geri bildirim gelmemesi; görünüm değişmez, sayfadan ayrılma da olmaz. Belgeye göre kırık öğeye, yüksek gecikmeli isteğe ya da yanıltıcı arayüze işaret edebilir.
- Excessive scrolling: oturumdaki dikey kaydırmanın beklenen ortalamadan fazla olması; belge nedeni olarak erişilemez ya da sinir bozucu arayüzü, içeriğin alakasızlığını ya da bulunamamasını sayıyor.
- Quick backs: kullanıcının yeni bir sayfaya gidip tanımlı eşikten kısa sürede önceki sayfaya dönmesi.
- JavaScript errors ve click errors: tarayıcıda çalışan koddaki hatalar; bir tıklamanın ardından hata olursa oturum otomatik etiketlenir.
Belge hiçbirine sayısal bir eşik vermiyor; metin de “olabilir” diyor. Bizim okumamız: bayrak bir teşhis değil, hangi kaydı açacağınızı seçmenin yoludur.
4. Gözlemi hipoteze çevirin
Gözlem, gördüğünüzü söyler: “Mobilde ödeme sayfasında, kargo satırının altındaki alana art arda tıklanıyor ve bir şey olmuyor.” Hipotez ise bir neden ve bir değişiklik ekler: “Bu alan bağlantı gibi göründüğü için tıklanıyor. Kargo bilgisini tıklanabilir bir açıklamaya çevirirsek ödemeyi tamamlayanların oranı artar.” Dört parçayı (gözlem, neden, değişiklik, ölçü) nasıl yazacağınızı dönüşüm oranı yazısında anlattık. Burada bir ek uyarı yeter: nedeni kayıttan siz çıkarırsınız, kayıt onu kanıtlamaz; hipotezi “şöyle olduğunu varsayıyoruz” diye yazın.
Gözlem bir form sayfasındaysa açılış sayfası yazısındaki sayfa sırası ve form kuralları da işinize yarar.
5. Değişikliği sınayın
Bulgu bir hata ise düzeltirsiniz. Değilse değişikliği bir testle sınarsınız; ayrıntı A/B testi yazısında. Trafik bir teste yetmiyorsa değişikliği yapıp öncesi ve sonrasının haritalarını karşılaştırabilirsiniz; Clarity belgesi bunun için bir karşılaştırma özelliği olduğunu söylüyor. Ama aynı dönemde rastgele bölünmediği için bu bir test sayılmaz; sonucu “denendi, şöyle göründü” diye yazın. Bu sıra, Detmore’un veri ve CRO hizmet sayfasında yazan sırayla örtüşür: huni verisi ve kayıtlarla en büyük kayıp noktası bulunur, sonra bir değişiklik yeterli örneklemle test edilir.
Kişisel veri: maskeleme ve onay
Kayıtlar gerçek insanların davranışını içerir; araç açılmadan önce iki şeye bakın.
Maskeleme. Clarity belgesine göre hassas içerik varsayılan olarak maskelenir ve maskelenen içerik Clarity’ye yüklenmez. Ayar Settings altında Masking bölümündedir ve üç mod vardır: Strict her içeriği maskeler. Balanced (varsayılan) yalnızca hassas içeriği maskeler ve belge sayıları ile e-posta adreslerini hassas sayar. Relaxed hiçbir içeriği maskelemez, ama giriş kutuları ve açılır menüler her modda maskelenir. Belirli öğeleri CSS seçicisiyle ya da data-clarity-mask özniteliğiyle de maskeleyebilirsiniz. Üç ayrıntıya dikkat: modu yalnızca projenin yöneticileri değiştirebilir. Değişiklik yeni kayıtlara uygulanır, geriye dönük işlemez ve yansıması bir saati bulabilir. Stil sayfalarındaki ve style etiketlerindeki içerik maskelenmez, o yüzden CSS içine hassas bir şey koymayın. Bizim önerimiz: araç açıldıktan sonra kendi cihazınızdan form, ödeme ve hesap sayfalarında bir deneme yapın ve kaydı izleyerek neyin göründüğüne bakın.
Onay. Clarity’nin izin yönetimi sayfasına göre araç, 31 Ekim 2025’ten itibaren Avrupa Ekonomik Alanı, Birleşik Krallık ve İsviçre’den gelen ziyaretlerde geçerli bir izin sinyali arıyor. İzin olmadan bu bölgelerde çerez yerleştirilmiyor ve oturum kayıtları ile hunilerin işlevleri sınırlı kalabiliyor. Sayfa, Türkiye’den gelen ziyaretçiler için ne yapılacağını söylemiyor; bu, izin gerekmediği anlamına gelmez. Hangi kanunun geçerli olduğu, aydınlatma metninin ne diyeceği ve kayıtların hukuki olarak nasıl değerlendirileceği bir hukuk sorusudur; bunları kendi hukukçunuzla netleştirin. Çerez bildirimi ve izin modunun teknik kurulumu için çerez onayı yazısına bakın; o yazı KVKK’nın çerez rehberini kaynak gösterir. Bir sonuç da bizden: yalnızca onay verenlerin kaydı varsa, izlediğiniz kişiler tüm ziyaretçilerin küçük ve seçilmiş bir kesimi olabilir.
Yöntemin sınırları
- Görünen ile yaşanan aynı olmayabilir. Kayıtlar yeniden kurulmuş görüntülerdir; ziyaretçinin ekranıyla birebir örtüşmeyebilir (bizim çıkarımımız).
- Gelmeyenleri göstermez. Sayfaya hiç ulaşmayan ya da kararı telefonla, mağazada veren kişi haritada yoktur.
- Sayfa değişince veri eskir. Tasarım güncellemesinden önceki ve sonraki verileri aynı haritada okumayın.
Sık yapılan hatalar
- En çok tıklananı en işe yarar sanmak. Menü ya da logo hep sıcaktır; önemli olan hunide hedef eylemi besleyen alandır.
- Yalnızca bayraklı oturumları izlemek. Sessizce ayrılanlar bayrak taşımaz.
- Tek kaydı toplantıda kural gibi sunmak. “Bir kayıtta gördüm” bir bulgu satırıdır; karar için aynı örüntünün tekrarını bekleyin.
Sık sorulanlar
Kaç oturum izlemeliyim?
Belgelerde böyle bir sayı görmedik, biz de vermiyoruz. Hangi segmenti izleyeceğinizi ve ne zaman duracağınızı baştan yazın; aynı gözlem tekrar ediyor ve yeni örüntü çıkmıyorsa durun.
Kayıtlarda ziyaretçilerin yazdıkları görünür mü?
Clarity belgesine göre giriş kutuları ve açılır menüler her maskeleme modunda maskelenir. Yine de ayarı kendi sitenizde deneyin: form, ödeme ve hesap sayfasında sahte bilgilerle bir kayıt oluşturup neyin göründüğüne bakın.
Isı haritası A/B testinin yerini tutar mı?
Hayır. Harita ve kayıt nedene dair ipucu verir; bir değişikliğin işe yarayıp yaramadığını rastgele bölünmüş bir test söyler. Trafik teste yetmiyorsa önce harita ve kayıtla ilerlemek makuldür, ama sonucu test gibi yazmayın.
Bugün yapabileceğiniz bir şey: araç sitenizde kuruluysa kendi cihazınızdan teklif ya da ödeme formunu sahte bilgilerle doldurun. Ardından o oturumun kaydını izleyip yazdığınız değerin görünüp görünmediğine bakın. Görünüyorsa, bir sonraki adım maskeleme ayarıdır; görünmüyorsa, hunide kaybın en büyük olduğu adımı seçip sorusunu tek cümleyle yazın ve haritayı ancak ondan sonra açın.
Kaynaklar
- Microsoft Learn: Clarity ısı haritalarına genel bakış (Heatmaps overview)
- Microsoft Learn: Clarity oturum kayıtlarına genel bakış (Recordings overview)
- Microsoft Learn: Clarity anlamsal metrikler (Semantic metrics)
- Microsoft Learn: Clarity içerik maskeleme (Masking content)
- Microsoft Learn: Clarity izin yönetimi (Consent management)
Bu yazı genel bilgi vermek için hazırlandı; hukuki, mali ya da teknik danışmanlık yerine geçmez. Platformlar, kuralları ve mevzuat zamanla değişir; 14 Kasım 2026 tarihinden bu yana değişmiş ya da küçük hatalar içeren bilgiler olabilir. İşinizle ilgili bir karar vermeden önce güncel resmi kaynakları kontrol edin ya da bize yazın.