İletişim formu nasıl olmalı

İnsanların sonuna kadar doldurduğu, firmanın da cevap verebildiği bir form için alanlar, etiketler, hata mesajları, spam önlemi, gönderim sonrası ve test.

· 10 dk okumaYazılım

Kısa cevap

İyi bir iletişim formu yalnızca cevap vermeye yetecek kadar alan ister, her alana üstte görünen bir etiket yazar, doğru alan türü ve autocomplete değerini kullanır, hatada neyin nerede düzeltileceğini söyler ve gönderimden sonra hem sayfada hem e-postada onay verir.

Şöyle düşünün: küçük bir mimarlık ofisinin sitesinde iletişim formu var. On bir alan, hepsi zorunlu, ipucu metinleri alanların içinde. Telefondan açan biri adını yazıyor, sonraki alana geçince ne yazması gerektiğini unutuyor, hata çıkınca sayfanın en üstüne atılıyor ve vazgeçiyor. Ofisin gelen kutusu ise haftalardır boş; kimse bunun formla ilgili olabileceğini düşünmüyor. İletişim formu nasıl olmalı diye sorarsanız ölçü iki yönlüdür: ziyaretçi formu sonuna kadar doldurabilmeli, firma da gelen talebe cevap verebilmeli.

Bu yazıda formu sekiz adımda kuruyoruz. Formun bir açılış sayfasındaki yerini açılış sayfası yazımızda, talebin teklife dönüşen yolunu teklif süreci otomasyonu yazımızda anlattık; burada tekrar etmiyoruz. Burada formun kendisine bakıyoruz.

1. Her alanı tek tek sınayın

Her alan için tek soru sorun: bu bilgi olmadan ilk cevabı yazabilir miyim? Yazabiliyorsam alan kalkar. Aşağıdaki tablo, bir iletişim formunun çoğu zaman yeterli olan alanlarını, her birinin neden orada olduğunu ve hangi alan türüyle kurulacağını gösteriyor. Üçüncü sütundaki değerleri adım 3’te açıyoruz.

Alan Neden orada Alan türü ve autocomplete
Ad soyad Cevabın kime yazılacağı text, name
E-posta Cevabın gideceği yer email, email
Telefon Aranmak isteyene ikinci yol; yalnızca arayarak dönecekseniz zorunlu tel, tel
Mesaj Talebin kendisi textarea
Firma Yalnızca firmalara satıyorsanız text, organization

Ad ve soyadı tek alanda toplamak da bir tercihtir. MDN, adı parçalara bölmek yerine tek name değerini kullanmanın genellikle tercih edildiğini yazıyor; gerekçesi, insan adlarının ne kadar çeşitli olduğu. Tabloyu kendi işinize uyarlayın: bir alan yalnızca “belki lazım olur” diye duruyorsa çıkarın.

2. Etiketi alanın üstüne yazın, yer tutucuya bırakmayın

Her alanın görünür bir etiketi olsun ve etiket alanla bağlansın. W3C’nin formlar eğitimine göre bağlı etiket tarayıcıda tıklanabilir alanı genişletir ve yardımcı teknolojinin alanı doğru adla okumasını sağlar. W3C aynı sayfada, tasarımcıların bazen görünür etiket kullanmamayı önerdiğini, ancak çoğu kullanıcının formu anlamak için görünür etiketi tercih ettiğini ya da buna ihtiyaç duyduğunu yazıyor.

Yer tutucu (alanın içindeki soluk metin) etiket yerine geçmez. W3C’nin form yönergeleri sayfası bunu açıkça söylüyor: yer tutucu yazmaya başlayınca kaybolur, bu da girileni kontrol etmeyi zorlaştırır. Ekran okuyucular yer tutucuyu etiket saymaz; tarayıcılar onu çoğu zaman WCAG’nin en düşük kontrast koşulunu karşılamayan bir renkle gösterir. Yer tutucuyu kullanacaksanız içine örnek bir değer yazın (“0555 123 45 67” gibi); bu bizim önerimizdir.

Etiketin yeri için W3C, etiketlerin alanın üstüne konmasının düşük görüşlü kullanıcılar ve mobil cihaz kullananlar için yatay kaydırmayı azalttığını söylüyor; ancak bunun çevredeki öğelere bağlı olduğunu ve her form için ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini de ekliyor. Biz formlarda etiketi üstte tutuyoruz; bu bizim varsayılan tercihimizdir.

Aşağıdaki örnek, etiketin alanla bağlanışını ve üçüncü adımdaki alan türlerini birlikte gösteriyor:

<label for="eposta">E-posta</label>
<input type="email" id="eposta" name="eposta" autocomplete="email" required>

<label for="telefon">Telefon (isteğe bağlı)</label>
<input type="tel" id="telefon" name="telefon" autocomplete="tel">

3. Doğru alan türünü ve autocomplete değerini seçin

Telefondaki klavye alanın türüne göre değişir. W3C, HTML5 alan türleri kullanıldığında sanal klavyenin veri girişini kolaylaştırdığını yazıyor; örneğin sayı alanı sayı klavyesi, tarih alanı yerel tarih seçici gösteriyor. E-posta ve telefon için de uygun türü kullanmak aynı mantığın devamıdır; bu çıkarım bizim önerimizdir.

autocomplete niteliği ise tarayıcıya alanın ne olduğunu söyler. MDN’ye göre nitelik, tarayıcıya bir alanı nasıl dolduracağı, hatta doldurup doldurmayacağı konusunda bir ipucu verir; name, email, tel ve organization değerleri bu listede yer alır. MDN ayrıca, otomatik doldurmayı sağlamak için tarayıcıların alanlarda name ya da id, bir <form> ve bir gönder düğmesi isteyebileceğini not ediyor. Bu yüzden alanlara ad vermeyi unutmayın.

Telefon numarasına katı bir biçim dayatmayın. Boşluklu, tireli ya da başında sıfırlı yazımların hepsini kabul etmek bizim önerimizdir; numaranın biçimi yüzünden ziyaretçiyi kaybetmek, birkaç düzensiz kaydı ayıklamaktan pahalıdır.

4. Zorunlu alanı işaretleyin, hatayı alanın yanında söyleyin

W3C form yönergelerine göre formda hangi girişin zorunlu, hangisinin isteğe bağlı olduğu belirtilmelidir. Genel yönergeleri <form> öğesinin öncesine yazmak, ekran okuyucuların formlar kipine geçmeden önce onları okumasını sağlar. Pratikte formun üstüne tek cümle yazın (“Yıldızlı alanlar zorunludur”) ve alan etiketlerinde de işareti tekrarlayın.

Hata mesajı için W3C’nin kullanıcı bildirimleri sayfası iki katman anlatıyor. İlki, sayfanın başında hataların listesi. Her satır alanın etiketine atıf yapar, hatayı kısaca anlatır, nasıl düzeltileceğini ve biçim gerekliliğini söyler ve ilgili alana giden bir sayfa içi bağlantı verir. İkincisi, alanın yanında satır içi geri bildirim. W3C ayrıca hatalı gönderimden sonra odağın ilk hatalı alana taşınmasını kolaylık olarak anlatıyor.

Mesajın dilini de aynı ölçüyle yazın. “Geçersiz giriş” hiçbir şey söylemez; “E-posta adresinde @ işareti eksik, örnek: ad@firma.com” ise ne olduğunu ve nasıl düzelteceğini söyler. Ziyaretçinin yazdıkları silinmesin; bu son cümle W3C’den değil, bizim kuralımızdır.

5. Düğmenin yazısı ve izin kutuları

Düğmeye eylemin sonucunu yazın: “Gönder” yerine “Mesajı gönder” ya da “Randevu iste”. W3C, <button> öğesinin etiketinin öğenin içine yazıldığını söylüyor; yani düğmenin yazısı da bir etikettir. Düğme metni üzerine örneklerimiz açılış sayfası yazısında var.

İzin konusunda hukuki bir kural söylemiyoruz; onay ve aydınlatma kurallarını İYS, KVKK, e-posta ve SMS izinleri yazımızda ele aldık ve metinlerinizi kendi hukukçunuzla kesinleştirmenizi öneririz. Web ve yazılım çalışmamızda formlarda yalnızca işin gerektirdiği bilgiyi istiyor, aydınlatma metnine formun yanında bağlantı veriyor ve ticari ileti onayını önceden işaretlenmemiş ayrı bir kutuyla alıyoruz. web.dev de formu olan her sayfada, özellikle kişisel veri işleniyorsa, gizlilik politikasına bağlantı verilmesini öneriyor.

6. Spamı bulmacasız tutun: gizli alan

Formu bot gönderimlerinden korumak için web.dev birkaç yol sayıyor: reCAPTCHA gibi bir hizmet, “honeypot” (gizli alan) ve Akismet gibi bir süzgeç. Aynı sayfada önemli bir uyarı var: spam önlemlerinin erişilebilir olduğundan emin olun, ekran okuyucuyla ve yalnızca klavyeyle deneyin; gerçek kişiler için formu kullanılmaz kılan bir önlem işe yaramaz.

Gizli alan bulmaca sormaz. web.dev’e göre honeypot görsel olarak gizlenmiş bir alandır; insanlar görmez, botlar doldurur. Sunucudaki kod alanın dolu olup olmadığına bakar, doluysa gönderim büyük olasılıkla bottandır ve yok sayılabilir. Örnek:

<div style="position:absolute;left:-9999px" aria-hidden="true">
  <label for="web">Bu alanı boş bırakın</label>
  <input type="text" id="web" name="web" tabindex="-1" autocomplete="off">
</div>

Örnekte tabindex="-1" alanı Tab sırasının dışında tutar, aria-hidden="true" da ekran okuyucudan gizler. Sınırları şunlardır; bunlar bizim değerlendirmemizdir. Alanı hiç doldurmayan bir bot geçer; yani gizli alan tek başına bir güvenlik önlemi değildir ve yalnızca basit botları eler. Kontrol sunucuda yapılmazsa hiçbir işe yaramaz. autocomplete="off" tarayıcıya doldurmaması yönünde bir ipucudur; hiçbir şeyi garanti etmez; bu yüzden gerçek bir kişinin gizli alanı doldurmadığını kendi telefonunuzda ve masaüstünde deneyin. Spam aşılmaya başlarsa web.dev’in saydığı diğer yollara geçin. Siteyi koruyan diğer kontrolleri web sitesi güvenliği kontrol listesinde topladık.

7. Gönderdikten sonra ne olduğunu kurun

Form buraya kadar çalışsa da asıl iş gönderimden sonra başlar. Gönderimin ardından dört durak vardır; aşağıdaki şekil gönderimle birlikte beş kutuyu sırayla gösteriyor.

  • Sayfada onay. W3C’nin kullanıcı bildirimleri sayfası, başarı mesajlarının görevin tamamlandığını doğrulamak için önemli olduğunu söylüyor; onayı ana başlıkta ya da sayfa başlığında vermek mümkün (“Teşekkürler, mesajınız bize ulaştı” gibi). Ziyaretçi formun gittiğinden emin olmadan sayfadan çıkmasın.
  • E-postayla onay. Ziyaretçinin gelen kutusuna talebin alındığını, kimin bakacağını ve ne zaman cevap bekleyebileceğini söyleyen kısa bir yanıt gitsin. Söz verdiğiniz süre gerçekten tutabileceğiniz süre olsun; bu yanıtın içeriğini teklif yazımızda ayrıntılı anlattık. Onay e-postası da spam klasörüne düşebilir, bunu yalnızca deneyerek görürsünüz.
  • Tek kutu, bir sahip. Talep tek bir yere düşsün ve bir kişinin adı üstünde olsun. Sahibi olmayan kutu, herkesin başkasının baktığını varsaydığı kutudur.
  • İlk insan yanıtı. Otomatik onay cevap sayılmaz; bir kişinin yazdığı ilk yanıtın süresi sizin gerçek ölçünüzdür.
Gönderimden sonraki yol: form gönderilir, sayfada onay verilir, e-postayla onay gider, talep tek kutuya düşer ve bir sahibi olur, ilk insan yanıtı yazılır Form gönderilir Sayfada onay E-posta ile onay Tek kutu, bir sahip İlk insan yanıtı Gönderimden sonraki yol: form gönderilir, sayfada onay verilir, e-postayla onay gider, talep tek kutuya düşer ve bir sahibi olur, ilk insan yanıtı yazılır Form gönderilir Sayfada onay E-posta ile onay Tek kutu, bir sahip İlk insan yanıtı
Şekil: Gönderimden sonraki yol; sayfada onay, e-postayla onay, tek kutu ve bir sahip, sonra bir kişinin yazdığı ilk yanıt.

8. Elle deneyin, sonra ölçün

Bu adım bizim önerimizdir. Formu iki biçimde deneyin: telefonunuzdan ve fareyi bırakıp yalnızca klavyeyle. Telefonda doğru klavyenin açıldığına, etiketlerin alanla birlikte göründüğüne, düğmeye parmakla rahat basıldığına ve hata mesajının ekranın dışında kalmadığına bakın. Klavyede Tab ile her alana ulaşabildiğinizi, odağın görünür olduğunu ve Enter ile gönderebildiğinizi doğrulayın; klavye denemesinin ayrıntıları web erişilebilirliği yazımızda var. Sonra gönderimin gelen kutusuna gerçekten düştüğünü, onay e-postasının geldiğini ve spam klasörüne gitmediğini görün. Bunu bir kez yapıp bırakmayın: web sitesi bakımı yazımızda anlattığımız gibi bir güncelleme formu sessizce bozabilir.

Ölçüm için iki sayı yeter: forma ulaşan ziyaretçi sayısı ve başarılı gönderim sayısı. Bu ikisinin oranına tamamlanma oranı diyoruz; bu tanım bizim kullanımımızdır. Başarılı gönderimi düğme tıklamasıyla değil, onay sayfasının ya da onay olayının görülmesiyle sayın ve sayıyı gelen kutusundaki gerçek talep sayısıyla karşılaştırın. İkisi tutmuyorsa ölçüm ya da form bozuktur. Ölçümün doğru kurulması ve değişikliklerin nasıl sınanacağı için dönüşüm oranı yazımıza bakın.

Sık yapılan hatalar

  • Her konuyu tek forma toplamak. Satış, destek ve basın talebi aynı kutuya düşünce ilk gün kimin cevaplayacağı belirsizleşir. Gerekliyse konu seçimini alana çevirin ve her seçeneğin sahibini yazın.
  • Çift gönderimi hesaba katmamak. Bağlantı yavaşken ziyaretçi düğmeye ikinci kez basar; aynı talep iki kayıt olur ve ölçüm şişer. Gönderim sürerken düğmeyi pasifleştirin ve onay sayfasını hemen gösterin; bu bizim önerimizdir.
  • Birkaç şeyi aynı anda değiştirmek. Formu kısaltıp düğme metnini değiştirip bir de spam önlemi ekledikten sonra oranı yorumlamak mümkün olmaz. Her değişikliği tek tek yapın ve tarihini yazın.

Sık sorulanlar

İletişim formunda kaç alan olmalı?

Sabit bir sayı yok. Yukarıdaki sınama geçerlidir: ilk cevabı yazmak için gereken kadar alan. Çoğu işte ad, e-posta ve mesaj yeter; telefon yalnızca arayarak dönecekseniz zorunlu olsun.

Yer tutucu etiketin yerine kullanılabilir mi?

Hayır. W3C’ye göre yer tutucu etiket değildir; yazarken kaybolur ve ekran okuyucular onu etiket saymaz. Etiketi görünür tutun, yer tutucuya örnek değer yazın.

Captcha koymak şart mı?

Değil. web.dev gizli alan ve süzgeç gibi seçenekler de sayıyor. Hangisini seçerseniz seçin, klavye ve ekran okuyucuyla deneyin ve kontrolü sunucuda yapın.

Bugün tek başınıza yapabileceğiniz adım şu: kendi telefonunuzdan formu hata vererek doldurun, sonra doğru doldurup gönderin. Mesajın hangi kutuya, kaç dakikada düştüğünü, onay e-postasının gelip gelmediğini yazın. Çıkan listeyi formu yapan kişiye verin. Formlarda neyi nasıl yaptığımızı, KVKK sorusunun cevabı dahil, web ve yazılım hizmet sayfamızda da yazdık.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgi vermek için hazırlandı; hukuki, mali ya da teknik danışmanlık yerine geçmez. Platformlar, kuralları ve mevzuat zamanla değişir; 14 Kasım 2026 tarihinden bu yana değişmiş ya da küçük hatalar içeren bilgiler olabilir. İşinizle ilgili bir karar vermeden önce güncel resmi kaynakları kontrol edin ya da bize yazın.

Diğer yazılar

Projenizi
anlatın.

Formu doldurun ya da doğrudan yazın; görüşme gününü birlikte belirleriz.

İlk görüşmeyi Detmore’un kurucusu Deniz Sezer yapar.

İlk görüşme ücretsiz · Bir iş gününde yanıt · 2 ila 3 günde yazılı teklif · NDA hazır

Neye ihtiyacınız var? birden fazla seçebilirsiniz

Ad, e-posta ve telefon zorunludur.

İletişim

Bir iş günü içinde dönüyoruz.